Հիրուդոթերապիա․ օգուտ և ռիսկեր

Երբ լսում եք «տզրուկ» բառը, մտքներովս հաճախ անցնում են կամ ժողովրդական բժշկության հին պատմություններ, կամ վախեցնող պատկերներ վայրի բնությունից։ Մինչդեռ, իրականում, խոսքը ոչ թե ցանկացած տզրուկի, այլ բժշկական հատուկ տեսակի մասին է, որն օգտագործվում է հիրուդոթերապիա բուժման համար։ Սա ոչ թե հին հավատալիք է, այլ բժշկական պրոցեդուրա՝ իր կանոններով, օգուտներով և, ինչն ամենակարևորն է, լուրջ ռիսկերով։ Շատերը հավատում են, որ տզրուկները լուծում են բոլոր խնդիրները, բայց դա կատարյալ մոլորություն է։ Եկեք հասկանանք՝ ինչ է իրականում հիրուդոթերապիան և ում է այն իսկապես պետք։

Ինչ է հիրուդոթերապիան և ինչպես են աշխատում տզրուկները

Հիրուդոթերապիան բժշկական տզրուկներով բուժումն է։ Այո՛, հենց բժշկական. դա այլ տեսակ է, որը հատուկ աճեցվում է ստերիլ պայմաններում՝ բուժական նպատակներով։ Մենք դրանց չենք հավաքում գետերից ու լճերից, դա անթույլատրելի է։ Երբ տզրուկը կպչում է մաշկին, նա արյան հետ միասին մեր մարմին է ներարկում մի շարք կենսաակտիվ նյութեր։ Ամենահայտնին հիրուդինն է։ Այն բնական հակակոագուլանտ է, այսինքն՝ արյունը նոսրացնող։ Սակայն հիրուդինը միակը չէ։ Տզրուկի թուքը պարունակում է նաև հակաբորբոքային, ցավազրկող և անոթալայնիչ նյութեր։ Հենց այս համալիր ազդեցության մեջ է թաքնված տզրուկների օգուտը։

Սա չի նշանակում, որ կարելի է ուղղակի վերցնել տզրուկը ու դնել ցավող տեղին։ Անհասկանալի, թե որտեղից եկած տզրուկը կարող է ավելի շատ վնասել, քան օգուտ տալ։ Այն կարող է վարակների աղբյուր դառնալ։ Միայն մասնագետը գիտի, թե ուր դնել տզրուկը, քանի հատ դնել և որքան ժամանակով։ Այդ գիտելիքներն ուղղակիորեն ազդում են բուժման արդյունավետության և ձեր անվտանգության վրա։

Երբ է հիրուդոթերապիան իրոք օգնում. տզրուկների օգուտները քրոնիկ հիվանդությունների դեպքում

Քրոնիկ հիվանդություններ ունեցող մարդկանց մոտ հաճախ արյան շրջանառության խանգարումներ են առաջանում, որոնք հանգեցնում են տարբեր բարդությունների։ Հենց այստեղ էլ հիրուդոթերապիան կարող է լինել արդյունավետ օժանդակ միջոց, ոչ թե հիմնական բուժում։

Օգուտները հիմնականում կապված են արյունը նոսրացնելու և միկրոշրջանառությունը բարելավելու հատկության հետ։

• Երակների վարիկոզ լայնացում. Սա ամենահաճախակի ցուցումներից մեկն է։ Տզրուկները նվազեցնում են արյան լճացումը երակներում, թեթևացնում են ոտքերի ծանրությունը, այտուցները և ցավը։ Դա բուժում չէ, բայց զգալի թեթևացում է բերում։
• Արյան բարձր ճնշում (հիպերտոնիա). Որոշ դեպքերում տզրուկները կարող են օգնել իջեցնել արյան ճնշումը՝ բարելավելով արյան հոսքը և նոսրացնելով այն։ Բայց սա երբեք չի կարող փոխարինել հիմնական դեղորայքային բուժմանը։ Միայն լրացում է, այն էլ՝ բժշկի հսկողության տակ։
• Որոշ բորբոքային պրոցեսներ. Տզրուկի թուքի հակաբորբոքային հատկությունները կարող են օգնել նվազեցնել բորբոքային երևույթները՝ օրինակ, հոդաբորբի որոշ ձևերի դեպքում։
• Թրոմբոզների կանխարգելում. Քանի որ հիրուդինը արյունը նոսրացնում է, այն կարող է նվազեցնել թրոմբների առաջացման ռիսկը որոշակի հիվանդությունների դեպքում։ Բայց սա շատ նուրբ հարց է, որը պահանջում է անհատական մոտեցում և արյան մակարդման ցուցանիշների մշտական մոնիտորինգ։
• Հետտրավմատիկ այտուցներ և կապտուկներ. Տզրուկները արագացնում են արյան ներծծումը և այտուցի նվազեցումը։

Հատկապես Հայաստանում մենք հաճախ ենք հանդիպում, որ մարդիկ, լսելով տզրուկների «հրաշքի» մասին, առանց բժշկի խորհրդատվության դիմում են ոչ մասնագետների։ Սա ամենամեծ սխալն է։ Մի վստահեք այն մարդկանց, ովքեր խոստանում են «բուժել» բոլոր հիվանդությունները տզրուկներով։ Նման «բուժումը» կարող է ավելի շատ վնասել, քան օգուտ տալ։

Հիրուդոթերապիա բուժման ռիսկերը. ի՞նչ պետք է իմանալ

Օգուտների կողքին միշտ կան ռիսկեր։ Եվ հիրուդոթերապիան բացառություն չէ։ Սա կոսմետիկ պրոցեդուրա չէ, այլ լուրջ բուժական միջամտություն, որն ունի իր հակացուցումները և հնարավոր բարդությունները։

• Արյունահոսություն. Քանի որ տզրուկի թուքը արյունը նոսրացնող նյութեր է պարունակում, կծած տեղից արյունը կարող է շարունակվել մի քանի ժամ, երբեմն՝ մինչև մեկ օր։ Սա նորմալ է, բայց պահանջում է հատուկ խնամք։ Իսկ այն մարդկանց մոտ, ովքեր ունեն արյան մակարդման հետ կապված խնդիրներ կամ ընդունում են արյունը նոսրացնող դեղեր, արյունահոսությունը կարող է լինել շատ ավելի լուրջ և վտանգավոր։
• Վարակներ. Չնայած բժշկական տզրուկները ստերիլ են աճեցվում, կա վարակի ռիսկ մաշկի անբավարար մաքրության, սխալ հետբուժական խնամքի կամ ոչ մասնագիտական միջամտության պատճառով։ Դա կարող է հանգեցնել մաշկի բորբոքման, թարախակույտերի կամ ավելի լուրջ վարակների։
• Ալերգիկ ռեակցիաներ. Որոշ մարդիկ կարող են ալերգիկ լինել տզրուկի թքի բաղադրիչների նկատմամբ։ Սա կարող է դրսևորվել մաշկի կարմրությամբ, քորով, այտուցով, հազվադեպ՝ ավելի լուրջ համակարգային ռեակցիաներով։
• Սպիներ և պիգմենտացիա. Կծած տեղերում կարող են մնալ փոքր սպիներ կամ մաշկի գույնի փոփոխություններ։ Սովորաբար դրանք աննշան են, բայց հարկ է հաշվի առնել։

Երբ հիրուդոթերապիան խստիվ արգելված է

Կան հիվանդություններ և վիճակներ, երբ հիրուդոթերապիան կիրառել չի կարելի։ Սա այն դեպքն է, երբ անզգուշությունը կարող է կյանք արժենալ։

• Արյան մակարդման խանգարումներ. Հեմոֆիլիա, Վոն Վիլեբրանդի հիվանդություն և այլն։ Այս դեպքերում արյունահոսությունը դադարեցնելը չափազանց դժվար կլինի։
• Սակավարյունություն (անեմիա). Եթե արդեն ունեք արյան ցածր հեմոգլոբին, տզրուկների միջոցով արյան կորուստը կվատթարացնի ձեր վիճակը։
• Հղիություն և կրծքով կերակրում. Թեև վերջնականապես ապացուցված չէ տզրուկի թքի ազդեցությունը պտղի կամ կաթի վրա, ռիսկի գնալն անիմաստ է։
• Արյան բարձր ճնշում (չկառավարվող). Եթե ճնշումը կայուն բարձր է և չի կարգավորվում դեղորայքով, տզրուկները կարող են ավելի վնասել։
• Ուռուցքային հիվանդություններ. Տզրուկների միջոցով որոշ նյութերի ներարկումը կարող է ազդել ուռուցքի աճի վրա՝ դրական կամ բացասական։ Չի կարելի ռիսկի դիմել։
• Ծանր ալերգիա տզրուկների նկատմամբ. Եթե նախկինում եղել են ծանր ալերգիկ ռեակցիաներ։
• Մաշկի հիվանդություններ կամ վնասվածքներ բուժման ենթակա հատվածում. Բաց վերքեր, մաշկային վարակներ, էկզեմա, պսորիազ։
• Երեխաների տարիքը. Սովորաբար չի կիրառվում մինչև 14 տարեկանը։
• Իմունային անբավարարություն. ՄԻԱՎ/ՁԻԱՀ, օրգանների փոխպատվաստումից հետո։

Այս ցուցակը վերջնական չէ։ Յուրաքանչյուր քրոնիկ հիվանդ ունի իր առանձնահատկությունները։ Միայն բժիշկը կարող է գնահատել ձեր ընդհանուր առողջական վիճակը, հաշվի առնել բոլոր նրբությունները և որոշել՝ արդյոք հիրուդոթերապիա բուժումը ձեզ համար անվտանգ է, թե ոչ։ Հակառակ դեպքում, դուք ձեզ վտանգի տակ եք դնում։

Ինչպես ընտրել մասնագետ և ինչ հարցեր տալ

Հայաստանում, ինչպես շատ այլ տեղերում, կարող եք հանդիպել մարդկանց, ովքեր «բուժում» են տզրուկներով առանց բժշկական կրթության։ Սա անթույլատրելի է։ Հիրուդոթերապիան պետք է իրականացվի բժշկի կողմից, ով ոչ միայն բժշկական կրթություն ունի, այլև անցել է հատուկ որակավորման կուրսեր հիրուդոթերապիայից։

Երբ մասնագետ եք ընտրում, պահանջեք դիպլոմներ և վկայականներ։ Մի վարանեք հարցեր տալ։

• Ի՞նչ որակավորում ունեք հիրուդոթերապիայից։
• Որտեղից եք ձեռք բերում տզրուկները (դրանք պետք է լինեն սերտիֆիկացված, դեղատնային)?
• Ինչպե՞ս եք կանխարգելում վարակները։
• Ինչպե՞ս եք գնահատում հիվանդի վիճակը մինչև բուժումը (պետք է պահանջի անալիզներ՝ արյան ընդհանուր քննություն, մակարդելիություն)?
• Ինչպե՞ս եք արձագանքում հնարավոր բարդություններին (ալերգիա, արյունահոսություն)?

Բժիշկը պետք է բացատրի բուժման ընթացքը, հնարավոր զգացողությունները և ինչպես վարվել սեանսից հետո։ Իսկ դուք պետք է անկեղծորեն պատմեք ձեր բոլոր քրոնիկ հիվանդությունների, ընդունվող դեղերի և ալերգիաների մասին։ Մի թաքցրեք ոչ մի տեղեկություն։ Դա կարող է ուղղակիորեն ազդել ձեր առողջությանը, երբեմն՝ կյանքին։

Հիշեք՝ ճիշտ կիրառված հիրուդոթերապիան կարող է շատ օգտակար լինել որոշ քրոնիկ հիվանդությունների դեպքում։ Սակայն դա հրաշք չէ և չի փոխարինում ավանդական բժշկությանը։ Այն միայն օժանդակ միջոց է՝ լրացում հիմնական բուժմանը։ Եվ միայն մասնագետը, ով գիտի բժշկական տզրուկների օգուտներն ու ռիսկերը, կարող է ճիշտ որոշում կայացնել։

Մի խաղացեք ձեր առողջության հետ։ Եթե դուք քրոնիկ հիվանդություններ ունեք և մտածում եք հիրուդոթերապիայի մասին, միշտ դիմեք մասնագետի։

Ստացեք մասնագետի խորհրդատվություն։