Վիրահատությունը լուծում է խնդիրը։ Սա ճիշտ է։ Բայց սա ամբողջ ճշմարտությունը չէ։ Շատերը կարծում են, թե վիրաբույժի դանակից հետո ամեն ինչ ինքն իրեն կկարգավորվի, մարմինը կբուժվի ու կվերադառնա նախկին վիճակին։ Սա լուրջ մոլորություն է, որը կարող է թանկ նստել։ Վիրահատությունից հետո կյանքը նորովի սկսելու համար ֆիզիոթերապևտի կողմից վերականգնումը ոչ թե ցանկալի, այլ պարտադիր է։ Սա ֆիզիոթերապևտիկ բուժման հիմքն է, որը թույլ է տալիս ձեզ վերադառնալ բնականոն կյանքի, իսկ երբեմն էլ՝ ավելի ուժեղ ու դիմացկուն, քան նախկինում։
Մեզ մոտ, Հայաստանում, շատերը դեռևս վախենում են բժիշկներից կամ հույսը դնում «տնական միջոցների» վրա։ «Արդեն վիրահատվել եմ, էլ ինչի՞ համար եմ հավելյալ ծախսեր անեմ» կամ «Ժամանակ չունեմ հիվանդանոցներում շրջելու»․․․ Այսպիսի մտքեր եմ հաճախ լսում։ Բայց հասկացեք՝ վիրահատությունը բուժման ընդամենը մի փուլ է։ Հաջորդ, ոչ պակաս կարևոր փուլը, դա վերականգնումն է։ Առանց դրա, անգամ լավագույն վիրահատությունը կարող է չտալ այն արդյունքը, որին սպասում եք։ Մարմինը հզոր համակարգ է, բայց այն վերականգնելու համար պետք է ճիշտ «սխեմայով» աշխատել։
Վիրահատությունից հետո ֆիզիոթերապիա. Ինչո՞ւ է այն այդքան կարևոր
Եկեք ուղիղ խոսենք. վիրահատությունը մարմնի համար մեծ սթրես է։ Անկախ նրանից, թե դա պարզ է, թե բարդ, այն միշտ թողնում է իր հետքը։ Կտրվածքներ, կարեր, արյունահոսություն, անզգայացում՝ այս ամենը ազդում է ոչ միայն վիրահատված հատվածի, այլև ամբողջ օրգանիզմի վրա։ Վիրահատությունից հետո դուք բախվում եք մի շարք խնդիրների՝
- Ցավ: Անխուսափելի է։ Ֆիզիոթերապիան օգնում է կառավարել ցավը՝ առանց անընդհատ դեղեր կուլ տալու։
- Շարժունակության սահմանափակում: Շատերը վախենում են շարժվել, որպեսզի «չվնասեն» կարերը կամ չխորացնեն ցավը։ Սա հանգեցնում է մկանների թուլացման, հոդերի կոշտացման։
- Մկանային թուլություն և ատրոֆիա: Երկար պառկած մնալը կամ անշարժությունը արագորեն թուլացնում է մկանները։
- Այտուցներ և բորբոքումներ: Սրանք բնական արձագանք են վնասվածքին, բայց դրանք պետք է ճիշտ կառավարել։
- Հոգեբանական ծանրաբեռնվածություն: Վերականգնման գործընթացը կարող է հոգնեցուցիչ լինել, բայց ֆիզիկական ակտիվությունը լավագույն հակադեպրեսանտներից է։
Այստեղ է, որ մտնում է ֆիզիոթերապևտիկ բուժումը։ Այն կանխում է այս խնդիրները կամ լուծում արդեն առկա դրանք։
Ինչպես է ֆիզիոթերապևտը վերականգնում ձեր մարմինը
Ֆիզիոթերապևտի աշխատանքը միայն մարզանքների ցուցակ տալը չէ։ Նա կազմում է անհատական պլան՝ հաշվի առնելով ձեր վիրահատության տեսակը, ընդհանուր առողջական վիճակը և անձնական կարիքները։ Այս պլանը սովորաբար ներառում է՝
- Շարժումների վերականգնում: Սկսվում է պասիվ շարժումներից, երբ ֆիզիոթերապևտը կամ հարազատներն են շարժում ձեր վերջույթները, ապա անցնում ակտիվ շարժումների։ Սա օգնում է հոդերին մնալ ճկուն, կանխում է կոնտրակտուրաները (հոդերի կոշտացումը)։
- Մկանային ուժի վերականգնում: Կոնկրետ վարժություններ են նշանակվում՝ թիրախավորելով թուլացած մկանները։ Սկզբում դա կարող է լինել պարզ լարում կամ թուլացում, ապա՝ աստիճանաբար բարդացող դիմադրողական վարժություններ։
- Ցավի կառավարում: Բացի դեղորայքից, ֆիզիոթերապիան առաջարկում է ֆիզիկական մեթոդներ՝ սառը/տաք կոմպրեսներ, էլեկտրոթերապիա, ձեռքով մերսումներ, որոնք զգալիորեն թեթևացնում են ցավը։
- Սպիի խնամք: Ֆիզիոթերապևտը կսովորեցնի, թե ինչպես մերսել վիրահատական սպին՝ կանխելով կպումների առաջացումը և բարելավելով դրա էսթետիկ տեսքը։ Դա կարևոր է նաև հյուսվածքների նորմալ ֆունկցիայի համար։
- Հավասարակշռության և կոորդինացիայի բարելավում: Հատկապես ոտքերի կամ ողնաշարի վիրահատություններից հետո սա կենսական նշանակություն ունի՝ կանխելու համար ընկնելը և վերականգնելու վստահությունը։
- Շնչառական վարժություններ: Կրծքավանդակի կամ որովայնի վիրահատություններից հետո թոքերի ֆունկցիան կարող է խանգարվել։ Ֆիզիոթերապևտը կսովորեցնի ճիշտ շնչառական վարժություններ՝ կանխելու բարդությունները, ինչպիսիք են թոքաբորբը։
Ե՞րբ սկսել ֆիզիոթերապիան: Ավելի շուտ, քան մտածում եք
Շատերը սպասում են, մինչև «բոլոր կարերը դուրս կգան» կամ «ցավը կանցնի»։ Սա սխալ մոտեցում է։ Ժամանակակից բժշկությունը պնդում է՝ որքան շուտ սկսվի վերականգնումը, այնքան լավ կլինեն արդյունքները։ Շատ դեպքերում, պասիվ շարժումները և թեթև վարժությունները սկսվում են վիրահատությունից արդեն 24-48 ժամ հետո՝ անմիջապես հիվանդանոցում։
Սա չի նշանակում, որ դուք պետք է անմիջապես սկսեք վազել կամ ծանրություններ բարձրացնել։ Ոչ։ Սա նշանակում է, որ ձեր մարմինը պետք է զգուշորեն և համակարգված կերպով «արթնանա»։ Վաղ շրջանի ֆիզիոթերապիան կանխում է թրոմբների առաջացումը, բարելավում է արյան շրջանառությունը և արագացնում բուժումը։
Սխալ պատկերացումներ և իրականություն
Մեզ մոտ, Հայաստանում, կան մի քանի տարածված մտքեր, որոնք խոչընդոտում են ճիշտ վերականգնմանը.
- «Ֆիզիոթերապիան ցավոտ է»։ Այո՛, երբեմն որոշակի անհարմարավետություն կարող է լինել, բայց ֆիզիոթերապևտը միշտ հաշվի է առնում ձեր ցավի շեմը։ Նրա նպատակը ձեզ տանջելը չէ, այլ աստիճանաբար բարելավել ձեր վիճակը։ Եթե չափից շատ է ցավում, պարտադիր ասեք նրան։
- «Ես ինքս կարող եմ վարժություններ անել»։ Կարող եք, բայց միայն ֆիզիոթերապևտի ցուցումներից և հսկողությունից հետո։ Սխալ կատարված վարժությունները ոչ միայն անօգուտ են, այլև կարող են վնասել։
- «Դա թանկ է»։ Թանկ է չանել վերականգնում, քանի որ հետագայում կարող են առաջանալ բարդություններ, որոնք շատ ավելի թանկ կնստեն ինչպես ֆինանսապես, այնպես էլ առողջության առումով։ Բացի այդ, Հայաստանում կան նաև պետական ծրագրեր, որոնք մասամբ կամ ամբողջությամբ փոխհատուցում են որոշակի ծառայություններ, պարզապես պետք է տեղեկանալ։
- «Ես արդեն տարիքով եմ, ինձ մոտ չի ստացվի»։ Տարիքը խոչընդոտ չէ։ Ֆիզիոթերապիան հարմարեցվում է բոլոր տարիքային խմբերին և ֆիզիկական հնարավորություններին։
Ձեր դերը վերականգնման գործընթացում
Ֆիզիոթերապևտը ձեր ուղեկիցն է, ձեր ուղեցույցը։ Բայց հիմնական աշխատանքը պետք է կատարեք դուք։
- Հետևեք ցուցումներին: Անշեղորեն կատարեք բոլոր վարժությունները և հետևեք խորհուրդներին։
- Եղեք հաստատակամ: Վերականգնումը ժամանակ և համբերություն է պահանջում։ Արդյունքները անմիջապես չեն երևա։
- Մի՛ վախեցեք հարցեր տալ: Եթե ինչ-որ բան պարզ չէ կամ ձեզ անհանգստացնում է, անմիջապես հարցրեք ձեր ֆիզիոթերապևտին։
- Մի՛ շտապեք: Յուրաքանչյուր մարդու վերականգնումն անհատական է։ Մի համեմատեք ձեզ ուրիշների հետ։
Հիշեք, որ ձեր մարմինը պետք է շատ բաների միջով անցած լինի։ Նրան պետք է օգնել վերականգնվելու։ Այդ օգնությունը տրամադրում է ֆիզիոթերապևտը։ Ձեր առողջությունը ձեր ձեռքերում է։ Վիրահատությունից հետո կյանքը նորովի սկսելու հնարավորությունը ձեր ձեռքերում է։ Մի՛ կորցրեք այն։
Սկսեք ֆիզիոթերապիայի կուրս, որպեսզի վերականգնվեք ամբողջությամբ և վերադառնաք լիարժեք, ակտիվ կյանքի:
Օգտակար տեղեկատվություն
Սեռավարակներ դեռահասների մոտ․ ինչ պետք է իմանալ
Սեռական առողջությունը բարդ ու հաճախ լռության պատով շրջապատված թեմա է, հատկապես, երբ խոսքը վերաբերում է դեռահասներին։ Շատերը կարծում են, որ իրենց կամ իրենց երեխաների հետ նման բան տեղի չի ունենա, կամ որ ՍՎՎ դեռահասների մոտ հազվադեպ երևույթ է։ Սա վտանգավոր մոլորություն է։ Մենք չենք կարող մեր աչքերը փակել խնդրի առաջ՝ հուսալով, որ այն ինքնին կանհետանա։ […]
Ասեղնաբուժություն․ արևելյան մոտեցում
Երբ ցավը դառնում է ձեր ամենօրյա ուղեկիցը, այն փոխում է ամեն ինչ։ Քրոնիկ ցավը քանդում է ձեր քունը, տրամադրությունը, աշխատունակությունը, պարզապես՝ կյանքի որակը։ Շատերը տարիներով տանջվում են՝ փորձելով մեկ դեղամիջոցը, մեկ այլ թերապիան, հիասթափվելով ու կորցնելով հույսը։ Այս դեպքերում հաճախ հայացքն ուղղում ենք դեպի այնպիսի մոտեցումներ, որոնք ավելի խորն են, ավելի ամբողջական՝ ինչպես, օրինակ, <strongբարձր […]
Քրոնիկ երիկամային անբավարարություն
Երիկամները մեր մարմնի լուռ աշխատողներն են։ Նրանք քրտնաջան աշխատում են ամեն վայրկյան՝ առանց դադարի, մաքրում են արյունը թունավոր նյութերից, կարգավորում են արյան ճնշումը, մասնակցում են արյունաստեղծմանը և կատարում շատ այլ կենսական գործառույթներ։ Նրանք չեն բողոքում, չեն ցավում կամ ախտանշաններ չեն տալիս մինչև վերջին պահը։ Եվ հենց դա է վտանգավորը Քրոնիկ երիկամային անբավարարության (ՔԵԱ) դեպքում։ Շատերը […]
Սնունդ գաստրիտի դեպքում
Եթե ձեզ թվում է, թե գաստրիտը միայն դեղերով բուժվող մի պարզ բան է, միայն երբեմնի սրտխառնոց կամ փորի ցավ է, ապա խորապես սխալվում եք։ Ստամոքսի բորբոքումը՝ գաստրիտը, լուրջ խնդիր է, որը առանց պատշաճ ուշադրության, հատկապես առանց ճիշտ գաստրիտի սննդակարգի, կարող է բերել շատ ավելի վտանգավոր բարդությունների։ Մեր երկրում հաճախ ենք լսում. «Մի դեղ կխմեմ, կանցնի»։ […]
Էպիլեպսիա․ բուժման ժամանակակից մոտեցումներ
Էպիլեպսիա ախտորոշումը շատերի համար հնչում է որպես դատավճիռ, մի բան, որը փոխում է ամեն ինչ։ Դա բնական է՝ վախը անհայտից, վախը հանրության արձագանքից։ Սակայն իրականությունը այլ է։ Էպիլեպսիան կառավարելի վիճակ է, և ժամանակակից բժշկությունը մեզ թույլ է տալիս դրան դիմակայել արդյունավետորեն։ Մենք այլևս չենք ապրում այն ժամանակներում, երբ այս հիվանդությունը խորհրդավոր կամ անբուժելի էր համարվում։ […]
Ձվարանի կիստա․ հետևե՞լ, թե՞ բուժել
Ձվարանի կիստա: Երբեմն այս բառակապակցությունը կնոջ մոտ խուճապ է առաջացնում, երբեմն էլ՝ լիակատար անտարբերություն։ Երկու մոտեցումն էլ սխալ են։ Կիստաների մասին կան շատ լեգենդներ, որոնք կանանց ստիպում են ժամանակ կորցնել՝ ինքնաբուժությամբ զբաղվելով կամ, ընդհակառակը, չափազանցնել խնդրի լրջությունը այն դեպքերում, երբ դա բնավ էլ պետք չէ։ Մեր մոտ, Հայաստանում, հաճախ կանայք անտեսում են կանոնավոր այցերը բժշկին […]
Հիպերտոնիա․ ճնշման վերահսկում
Շատ մարդիկ ապրում են մեկ հիվանդության հետ՝ առանց դա իմանալու։ Այն քայքայում է օրգանիզմը ներսից, անձայն, աննկատ։ Մինչև մի օր հանկարծակի խնդիր է առաջանում։ Խոսքը բարձր ճնշման՝ հիպերտոնիայի մասին է։ Սա ոչ թե ժամանակավոր վիճակ է, այլ լուրջ հիվանդություն, որը պահանջում է մշտական ուշադրություն։ Անկախ նրանից, թե ինչպես եք զգում, ձեր ճնշումը կարող է բարձր […]
Հորմոնալ խանգարումներ․ օրգանիզմի ազդակներ
Մարմինը խոսում է մեզ հետ։ Մենք հաճախ պարզապես չենք լսում նրան, կամ չենք հասկանում՝ ինչ է ուզում ասել։ Շատերը տարիներով ապրում են այնպիսի զգացողություններով, ինչպիսիք են անընդհատ հոգնածությունը, քաշի անբացատրելի տատանումները, տրամադրության փոփոխությունները, և դրանք վերագրում են «ստրեսին», «տարիքին» կամ «կյանքի դժվարություններին»։ Բայց երբեմն, այդ ազդակները շատ ավելի լուրջ բան են նշանակում։ Դրանք կարող են […]
Պատրաստում նարկոզին․ ինչ պետք է իմանա պացիենտը
Նարկոզին պատրաստվելը. ինչ պետք է իմանա պացիենտը Բուժման այն քայլը, որից շատերն են վախենում, բայց որի մասին քչերն ունեն իրական պատկերացում՝ դա նարկոզն է։ Շատերը կարծում են, թե նարկոզը պարզապես քնացնելն է, մի բան, որը բժիշկն անում է, որպեսզի դուք ոչինչ չզգաք վիրահատության ընթացքում։ Սա վտանգավոր մտածելակերպ է։ Նարկոզը վիրահատության անբաժանելի մասն է, և դրան […]
Արտամարմնային բեղմնավորում (ԷԿՕ)․ փուլեր և հաջողություն
Երբ երեխա ունենալու երազանքը դառնում է անհասանելի, և տարիներ շարունակ փորձերը ապարդյուն են անցնում, զույգերը հաճախ հայտնվում են խորը հուսահատության մեջ։ Շատերը, մանավանդ մեր իրականության մեջ, նախքան մասնագետի դիմելը, փորձում են «ժողովրդական» միջոցներ, լսում են բարեկամների խորհուրդները՝ հաճախ թանկարժեք ժամանակ կորցնելով։ Սա սխալ մոտեցում է։ Այդ ընթացքում պրոբլեմը խորանում է, իսկ ժամանակը, հատկապես կնոջ տարիքի […]
Պրոկտոլոգիական խնդիրներ առանց ամոթի
Թաքցնելը չի բուժում: Առողջապահության մեջ դա ամենակարևոր դասերից է։ Հատկապես, երբ խոսքը վերաբերում է պրոկտոլոգիական խնդիրներին, որոնց մասին սովորաբար չեն խոսում։ Մարդիկ ամիսներով, նույնիսկ տարիներով տառապում են՝ ամոթից կամ վախից բժշկի չդիմելով։ Դա սխալ է, և դա վտանգավոր է։ Արյուն կղանքում, ցավ, անհարմարավետություն նստելիս կամ զուգարան գնալիս։ Այս ախտանիշները շատերն անտեսում են, հուսալով, որ ամեն […]
Ճարպային հեպատոզ․ արդյոք վերադարձելի է
Լյարդի ճարպակալումը կամ ճարպային հեպատոզը շատերի համար հնչում է որպես մանրուք, ինչ-որ անվնաս բան, որը «բոլորն էլ ունեն»։ Բայց եկեք անկեղծ լինենք. սա այն դեպքը չէ, երբ կարելի է աչք փակել։ Այն հիվանդություն է, որը սկսվում է աննկատ, բայց կարող է հասցնել շատ լուրջ հետևանքների, եթե ժամանակին ուշադրություն չդարձնեք։ Ճարպային հեպատոզ. Ի՞նչ է դա և […]