Շատերը լյարդը համարում են անխորտակելի օրգան։ Այսպես ասած՝ անխորտակելի զորեղ մի ամրոց մեր մարմնում, որը կարող է դիմանալ ամեն ինչի՝ վատ սննդակարգին, ալկոհոլին, սթրեսին։ Սխալ է։ Դա հեռու է ճշմարտությունից։ Լյարդը լուռ աշխատում է, հաճախ առանց իր մասին հիշեցնելու, մինչև որ խնդիրը դառնում է լուրջ։ Եվ երբ նա սկսում է «խոսել», նրա ձայնը կարող է լինել ճիշտ այնպես, ինչպես մեր մարմնի մյուս օրգաններինը: Այդ իսկ պատճանով չափազանց կարևոր է ճանաչել առաջին աննշան նշանները, որոնք հուշում են լյարդի հիվանդությունների մասին: Այս նշանները կարող են դրդել դիմել հեպատոլոգի մոտ, քանի որ վաղ ախտորոշումը կարևոր է լյարդի հիվանդությունների բուժման հաջողության համար։
Ինչո՞ւ է լյարդը «լուռ»
Լյարդը մեր մարմնի ամենածանրաբեռնված օրգաններից է։ Այն զբաղվում է արյան մաքրմամբ, տոքսինների չեզոքացմամբ, սննդանյութերի վերամշակմամբ, լեղու արտադրությամբ և հազար ու մի այլ կարևոր գործառույթով։ Բայց մեկ բան պետք է հիշել՝ լյարդը ցավազուրկ է։ Նա չունի նյարդային վերջավորություններ իր հյուսվածքներում։ Ցավը, որը երբեմն զգում ենք աջ կողատակի շրջանում, հաճախ պայմանավորված է լյարդի պատի (պատիճի) ձգումով, որն ազդում է հարակից նյարդերի վրա։ Դա նշանակում է, որ խնդիրները կարող են երկար ժամանակ զարգանալ՝ առանց որևէ տագնապալի ազդանշան տալու։ Երբ արդեն ցավ է զգացվում, հաճախ վիճակն արդեն լուրջ է։
Անտեսված ազդանշաններ՝ լյարդի վատառողջության հուշումներ
Մենք հաճախ մեր մարմնի թեթև ազդանշաններին ուշադրություն չենք դարձնում՝ մտածելով, որ դրանք «անցողիկ» են կամ «քնի պակասից»։ Բայց երբ խոսքը լյարդի մասին է, նման անտարբերությունը կարող է շատ թանկ նստել։
-
Մշտական հոգնածություն և թուլություն
Սա ամենատարածված, բայց նաև ամենաշատ անտեսվող նշաններից մեկն է։ Դուք արթնանում եք հոգնած, թեև բավարար քնել եք։ Օրվա ընթացքում էներգիայի պակաս է զգացվում, նույնիսկ թեթև ֆիզիկական աշխատանքը հոգնեցնում է։ Սա տեղի է ունենում, քանի որ լյարդը պատասխանատու է էներգիայի արտադրության և գլյուկոզայի պահպանման համար։ Երբ նրա աշխատանքը խաթարվում է, մարմինը չի ստանում անհրաժեշտ էներգիան։ Մի մտածեք, որ դա «տարիքից է» կամ «սթրեսից»։ Սա կարող է լինել լյարդի օգնության կանչը։
-
Մարսողության խանգարումներ
Լյարդը լեղի է արտադրում, որն անհրաժեշտ է ճարպերի մարսման համար։ Եթե լյարդը չի աշխատում պատշաճ կերպով, կարող են առաջանալ մարսողական խնդիրներ։ Խոսքը ոչ միայն սովորական այրոցի կամ փքվածության մասին է, այլև ավելի կայուն խանգարումների։ Հաճախակի սրտխառնոցը, հատկապես ճարպոտ կերակուրներից հետո, որոնք նախկինում խնդիր չէին առաջացնում, կորցրած ախորժակը, որը երբեմն հանգեցնում է քաշի կորստի, փորլուծության կամ փորկապության հաճախակի դրվագները՝ այս ամենը կարող է լյարդի խնդիրների արդյունք լինել։ Դուք չեք կարող այս խնդիրները միայն ստամոքսին վերագրել։ Հաճախ հենց լյարդն է «մեղավորը»։
-
Մաշկի փոփոխություններ
Մաշկը հաճախ արտացոլում է ներքին օրգանների վիճակը։ Լյարդի հիվանդությունների դեպքում մաշկի վրա կարող են հայտնվել մի քանի բնորոշ նշաններ։
- Դեղնություն (դեղնախտ)։ Սա ամենահայտնի նշաններից մեկն է։ Մաշկը և աչքերի սպիտակուցները դեղին երանգ են ստանում՝ արյան մեջ բիլիռուբինի բարձր մակարդակի պատճառով, որը լյարդը չի կարողանում վերամշակել։ Շատերը հաճախ անտեսում են այս դեղնությունը, կարծելով, որ դա «արևահարություն» է կամ «մարմնի գույնի փոփոխություն»։ Սա ուղիղ ազդանշան է անհապաղ բժշկի դիմելու համար։
- Քոր։ Առանց ցաների մաշկի քորը, հատկապես գիշերները, կարող է պայմանավորված լինել մաշկում լեղաթթուների կուտակմամբ։ Սա ևս մեկ ազդանշան է, որ լյարդը չի կատարում իր մաքրող գործառույթը։
- Սարդակերպ անգիոմաներ։ Սրանք փոքր, կարմիր բծեր են մաշկի վրա՝ կենտրոնական կետով և նրանից ճառագայթող բարակ անոթներով, որոնք նման են սարդոստայնի։ Դրանք հաճախ հայտնվում են դեմքի, պարանոցի, կրծքավանդակի և թևերի վրա՝ վկայելով հորմոնալ անհավասարակշռության մասին, որը պայմանավորված է լյարդի անբավարարությամբ։
- Ափերի կարմրություն (պալմարային էրիթեմա)։ Ձեռքի ափերի, հատկապես բութ մատի հիմքի և ճկույթի տակի շրջանների կարմրությունը ևս կարող է լինել լյարդի խնդրի նշան։
-
Ցավ կամ անհարմարություն աջ կողատակի շրջանում
Ինչպես արդեն նշեցի, լյարդը ինքնին ցավազուրկ է, բայց նրա մեծացումը կամ բորբոքումը կարող է ձգել լյարդի պատիճը, ինչը ցավ է առաջացնում։ Այս ցավը սովորաբար բութ է, ոչ սուր, բայց մշտական և անհանգստացնող։ Այն կարող է ուժեղանալ ֆիզիկական ակտիվությունից կամ ծանր կերակուրից հետո։ Մի անտեսեք այս զգացողությունները՝ կարծելով, որ դա «մկանային ցավ» է կամ «սովորական անհարմարություն»։
-
Մեզի և կղանքի փոփոխություններ
Լյարդի խնդիրները կարող են ազդել նաև արտաթորանքների գույնի վրա։ Մուգ մեզը, որը նման է թունդ թեյի գույնին, կարող է լինել արյան մեջ բիլիռուբինի բարձր մակարդակի նշան։ Դրան հակառակ՝ բաց գույնի կղանքը, գրեթե սպիտակ կամ գորշ, վկայում է լեղու անբավարար արտադրության կամ դրա արտահոսքի խանգարման մասին։ Այս փոփոխությունները չպետք է անտեսվեն։
-
Ոտքերի և որովայնի այտուց
Լյարդի հիվանդության առաջադեմ փուլերում կարող է խանգարվել ալբումինի՝ սպիտակուցի արտադրությունը, որը պատասխանատու է հեղուկի հավասարակշռության պահպանման համար։ Սա կարող է հանգեցնել հեղուկի կուտակման ոտքերում (այտուցներ) կամ որովայնի խոռոչում (ասցիտ)։ Այս նշանները ավելի ուշ են հայտնվում, բայց դրանք լյարդի շատ լուրջ վնասվածքի ակնհայտ ապացույցներ են։
Լյարդի հիվանդությունների բուժումը և մեր իրականությունը
Մեր հայ իրականության մեջ հաճախ մարդիկ սկզբում փորձում են բուժվել տանը՝ «ժողովրդական մեթոդներով», դեղատներից անդադար դեղեր են գնում, խորհուրդներ են լսում ընկերներից ու հարևաններից։ Սա ժամանակի կորուստ է։ Շատ հիվանդություններ առաջանում են և զարգանում, քանի դեռ մարդը փորձում է ինքն իրեն բուժել։ Հետո արդեն, երբ վիճակը վատթարանում է, դիմում են բժշկի, երբեմն նույնիսկ վախենալով պետական կլինիկաներից կամ չցանկանալով հերթեր կանգնել։ Մի արեք այդպես։ Լյարդի խնդիրները շատ լուրջ են, և դրանք պահանջում են մասնագիտական մոտեցում։
Երբ պետք է դիմել հեպատոլոգի և սկսել լյարդի հիվանդությունների բուժումը
Մի սպասեք, մինչև նշանները դառնան անտանելի։ Եթե դուք նկատում եք վերոնշյալ նշաններից որևէ մեկը, հատկապես եթե դրանք պահպանվում են մի քանի օրից ավելի, անհրաժեշտ է անմիջապես դիմել բժշկի։ Նույնիսկ եթե դա պարզվի, որ անվնաս է, ավելի լավ է ապահովագրվել։
Մի մոռացեք ձեր ապրելակերպի մասին։ Առողջ սննդակարգը, ֆիզիկական ակտիվությունը, ալկոհոլի չափավոր օգտագործումը կամ դրանից լիովին հրաժարվելը, և, իհարկե, բժշկի մոտ կանոնավոր ստուգումներն ու այցելությունները՝ այս ամենը օգնում է պահպանել լյարդի առողջությունը։ Մի մտածեք, որ դուք բացառություն եք կանոնից։ Մեր լյարդը մեկն է, և մենք պարտավոր ենք հոգ տանել դրա մասին։
Միայն մասնագետը՝ հեպատոլոգը, կարող է ճիշտ գնահատել ձեր վիճակը, կատարել անհրաժեշտ ախտորոշում և նշանակել համապատասխան բուժում։ Մի՛ վատնեք թանկարժեք ժամանակը ինքնաբուժության վրա։
Ձեր առողջությունը ձեր ձեռքերում է։ Առաջին իսկ կասկածի դեպքում դիմեք մասնագետի։
Գրանցվեք հեպատոլոգի մոտ։
Օգտակար տեղեկատվություն
ՈւՁՀ (ուլտրաձայնային հետազոտություն)․ ինչ է ցույց տալիս և երբ է պետք
Շատերը ՈւՁՀ-ն ընկալում են որպես սովորական, արագ ստուգում, մի բան, որը կարելի է անել «հանուն խաղաղության» կամ պարզապես հետաքրքրությունից դրդված։ Սա խորը մոլորություն է։ Ուլտրաձայնային հետազոտությունը, կամ կարճ՝ ՈւՁՀ-ն, բժշկի ձեռքի հզոր գործիք է, որը ճիշտ կիրառելու դեպքում կարող է փոխել հիվանդության ընթացքը կամ նույնիսկ կյանքեր փրկել։ Այն միայն էկրանին ստվերներ չէ, այլ ձեր օրգանների […]
Պլաստիկ վիրաբուժություն․ ցուցումներ և ռիսկեր
Շատերը պլաստիկ վիրաբուժությունը դիտարկում են որպես հեշտ, գրեթե կոսմետիկ միջամտություն՝ արագորեն շտկելու արտաքին տեսքի թերությունները։ Սա մեծ մոլորություն է։ Այն իրական, լուրջ վիրահատություն է՝ բոլոր հետևանքներով, ռիսկերով և պահանջներով։ Ուստի, նախքան որոշում կայացնելը, հարկավոր է հասկանալ՝ ինչի համար է այն արվում և ինչ ռիսկեր ունի։ Այդ իսկ պատճառով պլաստիկ վիրաբույժի խորհրդատվությունն անհրաժեշտ է յուրաքանչյուրի համար, […]
Սեռավարակներ առանց ախտանիշների․ թաքնված վտանգներ
Անտեսանելի սպառնալիք, որի մասին շատերը չեն խոսում, կամ էլ ուղղակի չգիտեն։ Սա այն է, ինչ իրականում կանգնած է սեռավարակների՝ ՍՎՎ-ների թաքնված վտանգների հետևում։ Դրանք վարակներ են, որոնք կարող են ամիսներ, երբեմն էլ տարիներ շարունակ «լուռ» մնալ ձեր օրգանիզմում՝ առանց որևէ ախտանիշի։ Մարդը շարունակում է իր սովորական կյանքը, հնարավոր է նույնիսկ նոր զուգընկերներ ունենա՝ չիմանալով, որ […]
Հիրուդոթերապիա․ օգուտ և ռիսկեր
Երբ լսում եք «տզրուկ» բառը, մտքներովս հաճախ անցնում են կամ ժողովրդական բժշկության հին պատմություններ, կամ վախեցնող պատկերներ վայրի բնությունից։ Մինչդեռ, իրականում, խոսքը ոչ թե ցանկացած տզրուկի, այլ բժշկական հատուկ տեսակի մասին է, որն օգտագործվում է հիրուդոթերապիա բուժման համար։ Սա ոչ թե հին հավատալիք է, այլ բժշկական պրոցեդուրա՝ իր կանոններով, օգուտներով և, ինչն ամենակարևորն է, լուրջ […]
Բժշկական ներարկումներ տանը
Շատերը կարծում են, որ ներարկումը պարզ գործընթաց է, մի բան, որ կարելի է հեշտությամբ անել տանը, հատկապես եթե դեղատնից ներարկիչ ու դեղ են գնել։ «Ի՞նչ կա այդտեղ, ասեղը մտցնում ես, դեղը ներարկում։» Այսպես են մտածում։ Բայց սա ամենավտանգավոր մոլորություններից մեկն է։ Տնային պայմաններում արված ոչ պրոֆեսիոնալ բուժեղբայր ներարկումները կարող են անդառնալի հետևանքներ ունենալ, որոնք դուք […]
Գենետիկ թեստեր․ ում և ինչու են անհրաժեշտ
Շատերը կարծում են, թե գենետիկ թեստերը գիտաֆանտաստիկայի ոլորտից են, կամ դրանք անհրաժեշտ են միայն շատ հազվագյուտ, բարդ հիվանդությունների դեպքում։ Սա լուրջ թյուրըմբռնում է։ Իրականում, գենետիկ թեստավորումը, հատկապես գենետիկ խորհրդատվության հետ համատեղ, այսօր դարձել է ժամանակակից բժշկության կարևորագույն գործիքներից մեկը, որն օգնում է հասկանալ մեր առողջության հիմքերը։ Սա ոչ թե ապագայի, այլ ներկայի բժշկությունն է՝ ուղղված […]
Թերապևտ՝ առաջին բժիշկը ախտանիշների դեպքում
Մենք սովոր ենք սպասել, մինչև ցավը դառնա անտանելի, ջերմությունը՝ ահազանգող, կամ հազը՝ չդադարող։ Հաճախ մտածում ենք՝ «դե, մի բան էլ կանցնի», կամ անմիջապես փնտրում ենք «լավագույն» մասնագետին՝ առանց հասկանալու, թե ինչ է մեզ իրականում պետք։ Սա վտանգավոր մոտեցում է։ Առաջնային ընդունելություն թերապևտի մոտ շատերը համարում են ժամանակի կորուստ կամ պարզապես մի քայլ դեպի մեկ այլ […]
Երբ է պետք մանկաբույժ դեռահասին
Դեռահասության տարիքը հաճախ թյուրիմացության պատճառ է դառնում. երեխան այլևս մանուկ չէ, բայց դեռահասի օրգանիզմը նույնպես մեծահասակի օրգանիզմ չէ։ Շատ ծնողներ մտածում են, որ մանկաբույժի դերը մինչև 12-14 տարեկանն է, իսկ հետո կարելի է դիմել ընտանեկան բժշկի կամ ընդհանրապես սպասել մինչև որևէ խնդիր ի հայտ գա։ Սա խորը սխալ է, որը կարող է լուրջ հետևանքներ ունենալ։ […]
Երբ են նշանակում ՄՌՏ գլխուղեղի
Գլխացավը, գլխապտույտը, տեսողության կամ հիշողության հետ կապված խնդիրները շատերին են ծանոթ: Եվ գրեթե բոլորը փորձում են դրանք անտեսել, մինչև որ անտեսելն այլևս հնարավոր չէ: Սա սխալ մոտեցում է։ Երբ խոսքը գնում է գլխուղեղի մասին, պետք է լինել չափազանց զգույշ։ «Կանցնի», «հոգնածությունից է», «մեր տատը բուժում էր խոտաբույսերով»՝ այս արտահայտությունները լսում եմ գրեթե ամեն օր։ Բայց […]
Բուժքրոջ (տղամարդ) դերը վերականգնման մեջ
Վերջերս վիրահատությու՞ն եք տարել կամ լուրջ հիվանդությունից հետո ապաքինվո՞ւմ եք։ Շատ լավ։ Բայց հիվանդանոցային պատերի ներսում մնալը դեռ ամենը չէ։ Իրական վերականգնումը, անցումը դեպի լիարժեք առողջություն, հաճախ սկսվում է հենց տանը։ Եվ հենց այստեղ է, որ շատերը հանդիպում են իրական դժվարությունների։ Դուրս գրվելուց հետո մարդիկ հաճախ կարծում են, որ վտանգն անցյալում է։ Բայց տնային պայմաններում […]
Իմունիտետ COVID-19-ից հետո
Երեք տարի անց, երբ COVID-19-ի անունը կարծես թե դուրս է եկել ամենօրյա լուրերից, շատերն ասում են՝ «Անցա՞վ։ Մոռացա՞նք։» Ոչ։ Հիվանդությունն անցավ, բայց հետքերը մնացին։ Շատերի մոտ դրանք ավելի խորն են, քան պատկերացնում եք: Հատկապապես խոսքը իմունիտետի վերականգնման մասին է COVID-ից հետո։ Շատերն ինձ հարցնում են՝ արդյո՞ք նորմալ է այս հոգնածությունը, մոռացկոտությունը, շնչառության հետ կապված խնդիրները։ […]
Ճարպային հեպատոզ․ արդյոք վերադարձելի է
Լյարդի ճարպակալումը կամ ճարպային հեպատոզը շատերի համար հնչում է որպես մանրուք, ինչ-որ անվնաս բան, որը «բոլորն էլ ունեն»։ Բայց եկեք անկեղծ լինենք. սա այն դեպքը չէ, երբ կարելի է աչք փակել։ Այն հիվանդություն է, որը սկսվում է աննկատ, բայց կարող է հասցնել շատ լուրջ հետևանքների, եթե ժամանակին ուշադրություն չդարձնեք։ Ճարպային հեպատոզ. Ի՞նչ է դա և […]