Թոքերի ՀՏ (ԿՏ)․ երբ է անհրաժեշտ

Շնչահեղձություն. այդ տհաճ զգացումը, երբ թվում է, թե կուրծքը սեղմվել է, ու օդը չի հերիքում։ Այս վիճակին բախվում է շատ մարդ։ Ոմանք հույս ունեն, որ ինքն իրեն կանցնի, ուրիշները անմիջապես փորձում են գտնել պատասխաններ ինտերնետում կամ հարևանների մոտ։ Բայց կան դեպքեր, երբ անհրաժեշտ է ավելի խորը նայել խնդրին, քան պարզապես մի բաժակ տաք կաթ կամ հազի դեղահաբ։ Երբ սովորական ռենտգենը չի տալիս բավարար տեղեկություն, կամ երբ կա կասկած լուրջ խնդրի վերաբերյալ, մենք դիմում ենք Թոքերի ՀՏ հետազոտությանը։ Այսօր կխոսենք հենց այդ մասին՝ Թոքերի ՀՏ ցուցումները։ Ե՞րբ է այն իսկապես անհրաժեշտ, և ինչու չի կարելի անտեսել բժշկի խորհուրդը։

Ի՞նչ է Թոքերի ՀՏ-ն, և ինչո՞վ է այն տարբերվում ռենտգենից

Սկսենք պարզից։ Ռենտգենը լուսանկարի նման է՝ այն ցույց է տալիս, թե ինչ է կատարվում ձեր թոքերում, բայց մեկ հարթության վրա։ Մի քիչ պարզեցված ասած՝ եթե ներսում խնդիր կա, այն կարող է «թաքնվել» ոսկորների կամ այլ օրգանների ետևում։ Թոքերի ՀՏ-ն (համակարգչային տոմոգրաֆիա) այլ բան է։ Սա եռաչափ «ֆիլմ» է։ Սարքը բազմաթիվ նկարներ է անում տարբեր անկյուններից, իսկ համակարգիչը դրանք միացնում է մանրամասն պատկերի մեջ։ Սա թույլ է տալիս բժշկին տեսնել ամենափոքր փոփոխությունները, որոնք անտեսանելի են սովորական ռենտգենի համար։ Դա նման է նրան, որ մի դեպքում նայում եք դռան անցքից, իսկ մյուս դեպքում՝ մտնում եք սենյակ և լավ զննում ամեն անկյուն։

Ե՞րբ է ՀՏ-ն անխուսափելի. Թոքերի ՀՏ ցուցումները

Այսպիսով, ե՞րբ է անհրաժեշտ մտածել թոքերի ՀՏ հետազոտության մասին։ Սա կանխարգելիչ հետազոտություն չէ, այլ ճշգրիտ ախտորոշման գործիք, երբ կա լուրջ կասկած։

• Երբ շնչահեղձությունը չի անցնում կամ վատթարանում է։ Եթե դուք ունեք շնչառության հետ կապված խնդիրներ, որոնք պահպանվում են մի քանի օրից ավելի, կամ եթե դրանք վատթարանում են նույնիսկ հանգիստ վիճակում, ՀՏ-ն անհրաժեշտ է։ Սա կարող է լինել թոքային էմբոլիայի (արյան մակարդուկ թոքերում) կամ թոքերի քրոնիկ հիվանդությունների նշան։ Ժամանակին ախտորոշումը կարող է կյանքեր փրկել։
• Քրոնիկ հազ, որը չի անցնում։ Եթե հազը ձեզ հետ է ավելի քան 3-4 շաբաթ, հատկապես, եթե այն ուղեկցվում է արյունով կամ քաշի կորստով, սա լուրջ ազդանշան է։ ՀՏ-ն կարող է բացահայտել քրոնիկ բրոնխիտ, թոքաբորբ, տուբերկուլյոզ կամ նույնիսկ ուռուցք։ Մի կարծեք, թե «սովորական հազ է, կանցնի»։ Հազը ոչ թե հիվանդություն է, այլ ախտանիշ, որը հաճախ լուրջ պատճառներ ունի։
• Ցավ կրծքավանդակում, որը չի անցնում։ Ոչ բոլոր կրծքավանդակի ցավերն են սրտի հետ կապված։ Եթե ցավը սուր է, խորանում է շնչելիս կամ հազալիս, ՀՏ-ն կարող է օգնել բացահայտել թոքերի, պլևրայի (թոքամիզի) կամ նույնիսկ կողոսկրերի հետ կապված խնդիրներ։
• Եթե սովորական ռենտգենը կասկածներ է առաջացրել։ Ռենտգենը հաճախ ախտորոշման առաջին քայլն է։ Բայց եթե ռենտգենogram-ի վրա բժիշկը տեսել է ինչ-որ «ստվեր» կամ անոմալիա, ՀՏ-ն կօգնի ճշգրտել դա։ Մի դեպքում այն կարող է լինել հին բորբոքման հետք, մյուս դեպքում՝ ուռուցքի վաղ նշան։ Այստեղ սխալվելու իրավունք չկա։
• Ուռուցքաբանական հիվանդությունների կասկած։ Եթե կան կասկածներ թոքերի քաղցկեղի վերաբերյալ (ծխող մարդիկ, ընտանեկան անամնեզ), ՀՏ-ն ախտորոշման ամենաարդյունավետ մեթոդներից է։ Այն թույլ է տալիս հայտնաբերել ուռուցքները դեռևս վաղ փուլում, երբ բուժումը առավել արդյունավետ է։
• Հիվանդությունների ընթացքի մոնիտորինգ։ Եթե դուք բուժվում եք թոքերի որևէ հիվանդության համար (օրինակ՝ թոքաբորբ, տուբերկուլյոզ), ՀՏ-ն թույլ է տալիս տեսնել, թե ինչպես է ընթանում բուժումը, և արդյոք կա դրական դինամիկա։
• Վնասվածքներ կրծքավանդակի շրջանում։ Վթարներից կամ անկումներից հետո ՀՏ-ն կարող է ցույց տալ թաքնված վնասվածքներ, օրինակ՝ կողոսկրերի կոտրվածքներ, թոքի վնասում կամ արյունահոսություն։

Ինչու՞ է շատերին վախեցնում ՀՏ-ն, և ինչու՞ պետք է դադարել վախենալ

Շատերը վախենում են ճառագայթահարումից։ Այո, ՀՏ-ն օգտագործում է իոնացնող ճառագայթում, բայց ժամանակակից սարքավորումները մինիմալի են հասցնում դոզան։ Մենք ամեն օր ենք ենթարկվում ճառագայթման ֆոնին՝ արևից, հեռուստացույցից, հեռախոսից։ ՀՏ-ի դոզան այնքան փոքր է, որ մեկ հետազոտությունը ձեր առողջությանը վնաս չի տա։ Իսկ այն օգուտը, որ ստանում ենք ժամանակին ճշգրիտ ախտորոշումից, անհամեմատ ավելի մեծ է, քան պոտենցիալ ռիսկերը։

Մեկ այլ վախ՝ «բժիշկները պարզապես թանկարժեք հետազոտություններ են նշանակում»։ Սա սխալ պատկերացում է։ Ոչ մի բժիշկ ձեզ ՀՏ չի նշանակի պարզապես այն պատճառով, որ «ուզում է»։ Ամեն հետազոտության հիմքում ընկած են հստակ ցուցումներ և կլինիկական անհրաժեշտություն։ Եթե ձեր բժիշկը ՀՏ է նշանակում, ուրեմն նա ունի լուրջ հիմքեր կասկածելու մի բանի վրա, որը չի կարող տեսնել այլ մեթոդներով։

Հայաստանյան իրականությունը. ինչո՞ւ չի կարելի հետաձգել

Մեր երկրում հաճախ են լսվում պատմություններ այն մասին, թե ինչպես են մարդիկ տարիներ շարունակ բուժվում «ժողովրդական միջոցներով» կամ սպասում, մինչև հիվանդությունն ինքն իրեն «կանցնի»։ Շատերը նաև վախենում են պոլիկլինիկաների երկար հերթերից կամ պետական կլինիկաների նկատմամբ անվստահությունից։ Այս մտածելակերպը վտանգավոր է։ Երբ խոսքը վերաբերում է թոքերին, ժամանակը ոսկուց թանկ է։ Թոքերի քաղցկեղը կամ թոքային էմբոլիան այնպիսի հիվանդություններ են, որոնք վաղ փուլում հայտնաբերվելիս շատ ավելի լավ են բուժվում, քան ուշացած դեպքերում։ Մի՛ խաղացեք ձեր կյանքի հետ։ Եթե կան ախտանիշներ կամ կասկածներ, մի՛ հետաձգեք այցը բժշկին։ Նույնիսկ եթե հերթեր կան, դրանք չեն արդարացնում ձեր անգործությունը։ Կամավոր բժշկական ապահովագրությունը հնարավորություն է տալիս արագ ստանալ խորհրդատվություն և հետազոտություն, բայց նույնիսկ առանց դրա, ձեր առողջությունն ամենաթանկն է։

Ինչպե՞ս պատրաստվել ՀՏ հետազոտությանը

Թոքերի ՀՏ-ն հիմնականում հատուկ պատրաստություն չի պահանջում։ Սակայն մի քանի կարևոր բան կա, որ պետք է իմանալ։

• Հագուստ. Հագեք հարմարավետ հագուստ՝ առանց մետաղական դետալների (կոճակներ, ճարմանդներ, կայծակներ)։ Հակառակ դեպքում ձեզ կխնդրեն հանել դրանք կամ փոխել հիվանդանոցային հագուստով։
• Զարդեր. Հանեք բոլոր մետաղական զարդերը (ականջօղեր, վզնոցներ, մատանիներ)։
• Ալերգիաներ. Եթե հետազոտությունը պետք է անցկացվի կոնտրաստ նյութով (որը թույլ է տալիս ավելի լավ տեսնել արյունատար անոթները և փափուկ հյուսվածքները), ապա պարտադիր տեղեկացրեք բժշկին ձեր ալերգիաների մասին, հատկապես յոդի կամ նմանատիպ նյութերի նկատմամբ։ Սովորաբար կոնտրաստ նյութով ՀՏ-ի դեպքում պետք է դատարկ ստամոքսով լինել։
• Հղիություն. Եթե դուք հղի եք կամ կասկածում եք հղիության վերաբերյալ, անպայման տեղեկացրեք ձեր բժշկին։ Ճառագայթահարումը կարող է վնասել պտղին։ Այս դեպքում կքննարկվեն այլ հետազոտության տարբերակներ կամ ՀՏ-ն կհետաձգվի։

Հետազոտության ընթացքում պետք է պառկել անշարժ։ Երբեմն ձեզ կխնդրեն շունչը պահել մի քանի վայրկյանով։ Սարքավորումը կարող է մի քիչ աղմկել, բայց դա նորմալ է։ Ամբողջ պրոցեդուրան տևում է ընդամենը մի քանի րոպե։

Իսկ ի՞նչ կլինի, եթե հետաձգեք կամ անտեսեք

Եթե բժիշկը նշանակել է Թոքերի ՀՏ, ապա դա անհրաժեշտ է։ Հետաձգելը նշանակում է կորցնել թանկարժեք ժամանակ։ Թոքերի շատ հիվանդություններ, հատկապես ուռուցքայինները կամ թոքային էմբոլիան, զարգանում են արագ։ Վաղ ախտորոշումը կարող է փոխել ամեն ինչ՝ բուժման հնարավորություններից մինչև կանխատեսում։ Հետաձգված ախտորոշումը հաճախ հանգեցնում է հիվանդության ավելի ծանր փուլերի, ավելի բարդ ու երկարատև բուժման, և, ցավոք սրտի, երբեմն անդառնալի հետևանքների։

Մի՛ սպասեք, մինչև շնչահեղձությունը դառնա անտանելի, կամ հազը սկսի քայքայել ձեր կյանքի որակը։ Մի՛ փորձեք ինքնաբուժվել, երբ մարմինը հստակ ազդանշաններ է տալիս լուրջ խնդրի մասին։ Ձեր առողջությունը ձեր ձեռքերում է, և ոչ ոք այն չի պահպանի ավելի լավ, քան դուք ինքներդ։ Եթե կասկածներ կան, ավելի լավ է ապահովագրվել և հարցնել բժշկին նախօրոք։

Անցեք ՀՏ հետազոտություն։