Օրգանիզմի ամբողջական check-up․ ինչ է ներառում և ում է անհրաժեշտ

Մի բան եմ լսում անընդհատ՝ «ինչո՞ւ գնալ բժշկի, երբ ոչինչ չի ցավում»: Սա լուրջ մոլորություն է, ու շատերն են դրանով ապրում՝ մինչև մի օր մարմինը «հանձնվում» է։ Ցավը կամ ախտանշանը հաճախ արդեն վերջին ազդանշանն է, որը հուշում է, որ խնդիրը խորացել է։ Մինչդեռ մարմնում շատ պրոցեսներ ընթանում են անձայն, առանց որևէ նախազգուշացման, մինչև որ դրանք հասնեն կրիտիկական կետի։ Ահա թե ինչու է անհրաժեշտ օրգանիզմի համալիր check-up՝ ժամանակակից առողջապահության հիմնաքարը։ Այն հնարավորություն է տալիս բացահայտել թաքնված վտանգները՝ հիվանդությունները վաղ փուլում, երբ դեռ բուժումը հեշտ է, արդյունավետ, ու հնարավոր է առանց լուրջ միջամտությունների։

Շատերը մտածում են, որ հիվանդությունը կզգան։ Բայց քանի դեռ հիվանդությունը չի «զգացվել», այն կարող է վնասել ձեր օրգանները։ Օրինակ, բարձր արյան ճնշումը կամ շաքարախտը տարիներ շարունակ կարող են ընթանալ առանց որևէ ախտանշանի՝ քայքայելով անոթները, երիկամները, սիրտը։ Երբ դուք վերջապես զգում եք դրանք, վնասն արդեն հասցված է։ Այդ իսկ պատճառով առողջության ախտորոշումը պետք է լինի կանոնավոր։ Մի սպասեք, որ ձեզ կյանքը կամ մարմինը կբերեն բժշկի մոտ։ Գնացեք ինքներդ։

Ի՞նչ է օրգանիզմի համալիր check-up-ը և ո՞ւմ է այն անհրաժեշտ

Այսպիսով, ի՞նչ է իրենից ներկայացնում այս check-up օրգանիզմի հայեցակարգը։ Սա պարզապես մեկ կամ երկու անալիզ չէ, այլ ձեր մարմնի ամբողջական «ֆոտոշարք»։ Այն ներառում է մի շարք հետազոտություններ և բժիշկների խորհրդատվություններ, որոնք թույլ են տալիս գնահատել ձեր ընդհանուր առողջական վիճակը, հայտնաբերել հիվանդությունների ռիսկերը կամ արդեն իսկ զարգացած հիվանդությունները, որոնք դեռ չեն դրսևորվել։

Ո՞ւմ է այն անհրաժեշտ։ Պարզ է՝ ցանկացած մեծահասակի։ Մասնավորապես, եթե դուք 25-ից 60 տարեկան եք, և հատկապես, եթե անցել եք 35-ի շեմը, check-up-ը դառնում է ոչ թե ցանկալի, այլ պարտադիր։

• Եթե ընտանիքում կան ժառանգական հիվանդություններ։ Սրտանոթային խնդիրներ, շաքարախտ, քաղցկեղ. եթե ձեր հարազատներից որևէ մեկը ունեցել է նման հիվանդություններ, դուք ավտոմատաբար մտնում եք ռիսկի խմբի մեջ։ Սա չի նշանակում, որ դուք անպայման կհիվանդանաք, բայց պարտավոր եք ավելի ուշադիր լինել։
• Եթե ձեր կյանքը լի է սթրեսով։ Աշխատանք, անձնական խնդիրներ, մշտական լարվածություն. սթրեսը թունավորում է մեր օրգանիզմը։ Այն բարձրացնում է ճնշումը, խաթարում քունը, թուլացնում իմունիտետը՝ ճանապարհ հարթելով բազմաթիվ հիվանդությունների համար։
• Եթե ունեք վատ սովորություններ։ Ծխելը, ալկոհոլի չարաշահումը, անառողջ սննդակարգը՝ այս ամենը ուղղակիորեն հարվածում է ձեր առողջությանը։ Մի՛ խաբեք ինքներդ ձեզ, հետևանքները անխուսափելի են, եթե չգործեք։
• Եթե ունեք ավելորդ քաշ։ Ճարպակալումը հիմք է շաքարախտի, սրտանոթային հիվանդությունների, հոդերի և նույնիսկ որոշ քաղցկեղների զարգացման համար։
• Եթե պարզապես «ինչ-որ բան այն չէ»։ Երբեմն մենք զգում ենք ընդհանուր թուլություն, հոգնածություն, քնկոտություն կամ այլ անհարմարավետություն, որը չենք կարող բացատրել։ Մի՛ անտեսեք այս ազդանշանները։ Դրանք կարող են լինել թաքնված խնդիրների առաջին շեփորները։
• Եթե պարբերաբար դեղորայք եք ընդունում։ Ցանկացած դեղամիջոց ունի իր կողմնակի ազդեցությունները։ Կարևոր է պարբերաբար ստուգել ձեր օրգանիզմը, հատկապես լյարդի և երիկամների ֆունկցիաները։

Ի՞նչ է սովորաբար ներառում համալիր հետազոտությունը

Յուրաքանչյուր կլինիկա կամ բժիշկ կարող է առաջարկել մի փոքր այլ ծրագիր, բայց կան հիմնական կետեր, որոնք գրեթե միշտ ներառված են։ Մի՛ մտածեք, որ սա պարզապես «թղթի կտոր» է։ Սա ձեր մարմնի քարտեզն է։

Բժշկի խորհրդատվություն և զննում

Սա սկիզբն է։ Բժիշկը ձեզ հետ կզրուցի, կլսի ձեր բողոքները, կհարցնի ձեր անցյալի հիվանդությունների, ընտանեկան պատմության, կենսակերպի մասին։ Մի՛ թաքցնեք ոչինչ։ Սա ոչ թե հետաքրքրասիրություն է, այլ անհրաժեշտություն։ Ձեր տրամադրած յուրաքանչյուր տեղեկություն կարող է լինել կարևոր հանգույցը, որը կօգնի բժշկին ճիշտ կողմնորոշվել։ Ֆիզիկական զննումը, ճնշման և քաշի չափումը ևս անբաժան մասն են։

Լաբորատոր հետազոտություններ

• Արյան ընդհանուր քննություն։ Ցույց է տալիս մարմնի ընդհանուր վիճակը, բորբոքային պրոցեսները, անեմիայի առկայությունը։
• Արյան կենսաքիմիական քննություն։ Սա շատ ավելին է։ Այն տեղեկություն է տալիս լյարդի, երիկամների, ենթաստամոքսային գեղձի աշխատանքի մասին։ Ստուգվում են խոլեստերինի մակարդակը (ինչը շատ կարևոր է սրտանոթային հիվանդությունների կանխարգելման համար), արյան շաքարը (շաքարախտի վաղ հայտնաբերումը կանխում է լուրջ բարդություններ), միզաթթուն և այլն։
• Միզի ընդհանուր քննություն։ Կարող է հայտնաբերել երիկամների և միզուղիների խնդիրներ։
• Վահանաձև գեղձի հորմոններ։ Հատկապես կանանց մոտ շատ տարածված է վահանաձև գեղձի դիսֆունկցիան, որը կարող է ազդել տրամադրության, քաշի և ընդհանուր ինքնազգացողության վրա։
• Վիրուսային հեպատիտներ (B, C)։ Դրանք հաճախ ընթանում են անախտանիշ և կարող են հանգեցնել լյարդի ծանր վնասման։
• Ուռուցքային մարկերներ։ Դրանք միշտ չեն ներառվում բազային փաթեթում, բայց որոշ դեպքերում բժիշկը կարող է խորհուրդ տալ դրանք՝ հաշվի առնելով ձեր ընտանեկան անամնեզը կամ այլ ռիսկի գործոնները։

Գործիքային հետազոտություններ

• Էլեկտրասրտագրություն (ԷՍԳ)։ Սրտի աշխատանքի պարզ և արագ գնահատում։ Կարող է ցույց տալ ռիթմի խանգարումներ, սրտի մկանի վնասում։
• Որովայնի խոռոչի օրգանների ուլտրաձայնային հետազոտություն (ՈՒՁՀ)։ Ստուգվում են լյարդը, ենթաստամոքսային գեղձը, լեղապարկը, երիկամները։ Կարող է հայտնաբերել քարեր, կիստաներ, բորբոքային փոփոխություններ։
• Վահանաձև գեղձի ՈՒՁՀ։ Վահանաձև գեղձի խնդիրները շատ տարածված են մեր մոտ, այնպես որ այս հետազոտությունը կարևոր է։
• Կրծքավանդակի օրգանների ռենտգեն հետազոտություն կամ ֆլյուորոգրաֆիա։ Թոքերի և սրտի վիճակի գնահատում։ Հայաստանում շատերը մտածում են, որ հազալը նորմալ է։ Բայց քրոնիկ հազը կարող է լինել ավելի լուրջ խնդրի նշան։

Մասնագետների խորհրդատվություններ

• Թերապևտ (ընտանեկան բժիշկ)։ Սա հենց այն բժիշկն է, ով համադրում է բոլոր տվյալները, կազմում ընդհանուր պատկերը և տալիս հետագա ուղղությունները։
• Գինեկոլոգ կանանց համար։ Պարտադիր հետազոտություն, որը ներառում է զննում և ՊԱՊ-թեստ։ Այն թույլ է տալիս հայտնաբերել արգանդի վզիկի նախաքաղցկեղային վիճակները շատ վաղ փուլում։
• Ուրոլոգ տղամարդկանց համար։ Հատկապես 40-ից հետո կարևոր է շագանակագեղձի վիճակի գնահատումը և PSA (պրոստատա-սպեցիֆիկ անտիգեն) թեստը։
• Աչքի բժիշկ (օֆթալմոլոգ)։ Աչքերի հետ կապված խնդիրները հաճախ կապված են այլ համակարգային հիվանդությունների հետ։

Ինչպե՞ս պատրաստվել check-up-ին. սա ոչ թե ֆորմալություն է, այլ կանոն

Շատերը անտեսում են նախապատրաստական կանոնները՝ մտածելով, որ դրանք մանրուքներ են։ Սա ամենամեծ սխալն է։ Եթե չպատրաստվեք ճիշտ, արդյունքները կլինեն կեղծ, և հետազոտության իմաստը կկորչի։

• Ստուգումից առաջ սնունդ։ Արյան անալիզները հանձնելիս պարտադիր է գալ քաղցած վիճակում (սովորաբար 8-12 ժամ չուտելուց հետո)։ Խմել կարելի է միայն մաքուր ջուր։ Մի՛ խմեք հյութ, սուրճ, թեյ։ Մի՛ ծխեք։
• Դեղորայք։ Եթե դեղեր եք ընդունում, անպայման տեղեկացրեք բժշկին։ Որոշ դեղամիջոցներ կարող են ազդել անալիզների արդյունքների վրա։ Մի՛ դադարեցրեք դեղորայքի ընդունումը առանց բժշկի հետ խորհրդակցելու։
• Ալկոհոլ և ծխախոտ։ Դրանք կարող են խեղաթյուրել անալիզների արդյունքները։ Խորհուրդ է տրվում խուսափել ալկոհոլից առնվազն 24-48 ժամ առաջ, իսկ ծխելուց՝ անալիզներից անմիջապես առաջ։
• Ֆիզիկական ծանրաբեռնվածություն։ Անալիզներից առաջ խորհուրդ չի տրվում զբաղվել ծանր ֆիզիկական աշխատանքով կամ մարզումներով։
• Ազնվություն։ Ամենակարևորը։ Մի՛ թաքցրեք ոչինչ բժշկից՝ ոչ ձեր սովորությունները, ոչ հիվանդությունները, ոչ էլ ձեր անհանգստությունները։ Սա ձեր առողջությունն է, ոչ թե քննություն։

Սխալ պատկերացումներ և հայկական իրականություն

Մեր մոտ շատերը հաճախ մտածում են. «Թանկ է, ինչո՞ւ փող ծախսել, երբ ոչինչ չկա»։ Սա այն մտածելակերպն է, որը մեզ հասցնում է բարդությունների։ Վաղ հայտնաբերված հիվանդության բուժումը շատ ավելի էժան է և արդյունավետ, քան բուժելը, երբ արդեն խնդիրը խորացել է ու մի քանի օրգան է վնասել։ Այս առումով, պետք է հիշել, որ «էժանագին» պրոֆիլակտիկան միշտ ավելի լավ է, քան թանկարժեք բուժումը։

Մյուս տարածված կարծիքն է՝ «Իմ հարևանը գնաց, ոչ մի բան էլ չգտան, անիմաստ է»։ Եթե ձեր հարևանի մոտ ոչինչ չգտան, դա հիանալի է, նշանակում է նա առողջ է։ Եվ դա հենց այն արդյունքն է, որին պետք է ձգտել։ Նույնիսկ եթե ոչինչ չի գտնվում, դա ինքնին արդեն կարևոր տեղեկություն է և հանգստություն։ Մի՛ վախեցեք ճշմարտությունից։ Հիվանդությունը հաղթելու միակ ճանապարհը՝ դրան դեմ հանդիման կանգնելն է։

Շատերն էլ մինչև վերջ հույսը դնում են «ժողովրդական» միջոցների վրա՝ բույսեր, կոմպրեսներ, հարևանի խորհուրդներ։ Մի՛ հասցրեք ձեր մարմինը կրիտիկական վիճակի, որպեսզի ստիպված լինեք փնտրել արտասովոր լուծումներ։ Մինչդեռ պետական հիվանդանոցներում հաճախ առկա հերթերը և ժամանակի սղությունը կարող են հիասթափեցնել մարդկանց՝ հեռացնելով նրանց պրոֆիլակտիկ հետազոտություններից։ Սակայն ժամանակակից կլինիկաներն առաջարկում են հարմարավետ պայմաններ և արագ սպասարկում, որտեղ ձեր ժամանակն ու առողջությունը գնահատվում են։

Ի՞նչ անել հետո. արդյունքների վերծանում և հետագա քայլեր

Check-up-ը անելով ամեն ինչ չի ավարտվում։ Ստացված արդյունքները ձեզ հետ քննարկում է բժիշկը։ Նա բացատրում է յուրաքանչյուր ցուցանիշի նշանակությունը, նշում է, թե որոնք են նորմայի սահմաններում, և որոնց վրա պետք է ուշադրություն դարձնել։

Եթե հայտնաբերվում է որևէ շեղում, բժիշկը կառաջարկի լրացուցիչ հետազոտություններ կամ կուղղորդի համապատասխան մասնագետի մոտ։ Սա կարող է լինել ուղղակիորեն բուժման նշանակում, կենսակերպի փոփոխության վերաբերյալ խորհուրդներ կամ պարզապես հսկողություն։ Մի՛ խուճապեք։ Շատ դեպքերում վաղ հայտնաբերված խնդիրները հեշտությամբ լուծվում են։

Հիշեք, ձեր առողջությունը ձեր ամենամեծ հարստությունն է։ Մի՛ վստահեք այն պատահականությանը։ Մի՛ սպասեք, որ մարմինը բարձրաձայն կգոռա խնդրի մասին։ Ժամանակին կատարված համալիր հետազոտությունը ձեզ կտա հանգստություն և հնարավորություն՝ շարունակել լիարժեք կյանքով ապրել։ Ավելի լավ է կանխարգելել, քան բուժել։ Գրանցվեք կլինիկայում համալիր check-up-ի։