Իմունիտետ COVID-19-ից հետո

Երեք տարի անց, երբ COVID-19-ի անունը կարծես թե դուրս է եկել ամենօրյա լուրերից, շատերն ասում են՝ «Անցա՞վ։ Մոռացա՞նք։» Ոչ։ Հիվանդությունն անցավ, բայց հետքերը մնացին։ Շատերի մոտ դրանք ավելի խորն են, քան պատկերացնում եք: Հատկապապես խոսքը իմունիտետի վերականգնման մասին է COVID-ից հետո։ Շատերն ինձ հարցնում են՝ արդյո՞ք նորմալ է այս հոգնածությունը, մոռացկոտությունը, շնչառության հետ կապված խնդիրները։ Պատասխանը պարզ է՝ եթե դրանք չեն անցնում, ապա ոչ։

COVID-19-ը պարզ գրիպ չէր։ Այն հարվածեց մեր օրգանիզմի բոլոր համակարգերին՝ սկսած շնչառականից մինչև նյարդային։ Եվ ամենակարևորը՝ իմունային համակարգին։ Իմունիտետը մեր պաշտպանական վահանն է։ Երբ այն թուլանում է, մենք դառնում ենք խոցելի ցանկացած վիրուսի կամ բակտերիայի հանդեպ։ Հետևաբար, իմունիտետի վերականգնումը COVID-ից հետո պահանջում է ուշադրություն։

Ինչպե՞ս է ընթանում իմունիտետի վերականգնումը COVID-ից հետո

Առաջին բանը, որ պետք է հասկանալ՝ COVID-19-ը ոչ թե պարզապես վիրուս էր, որը ժամանակավորապես ճնշեց իմունիտետը, այլ լուրջ հիվանդություն, որը փոխեց իմունային համակարգի աշխատանքի ձևը: Նույնիսկ թեթև ձևով անցած հիվանդությունը կարող է անդրադառնալ օրգանիզմի վրա երկարատև: Շատերը գալիս են բողոքներով, որոնք կարող են տևել ամիսներ կամ նույնիսկ մեկ տարուց ավելի: Դրանք պարզապես «հետքեր» չեն, դրանք լուրջ խնդիրներ են, որոնք պահանջում են ուշադրություն։

Անսպասելի խնդիրներ, որոնց պետք է ուշադրություն դարձնել

Ահա մի քանի ընդհանուր խնդիրներ, որոնց բախվում են COVID-ից հետո.

• Հոգնածություն և թուլություն: Սա ամենատարածված բողոքներից է։ Մարդիկ ասում են, որ նույնիսկ առավոտյան արթնանալիս արդեն հոգնած են։ Սա նորմալ չէ, եթե տևում է շաբաթներից ավելի։
• Շնչառության խնդիրներ: Շատերը շարունակում են զգալ շնչառության կարճատևություն, նույնիսկ թեթև ֆիզիկական ծանրաբեռնվածության ժամանակ։ Թոքերի վնասումը կարող է լինել երկարատև։
• Նյարդաբանական խանգարումներ: «Մառախուղ գլխում», մոռացկոտություն, դժվարություն կենտրոնանալու, քնի խանգարումներ, տրամադրության փոփոխություններ՝ դեպրեսիա, անհանգստություն։ Սրանք ուղղակի «նյարդեր» չեն, սրանք COVID-19-ի իրական հետևանքներն են։
• Մկանային և հոդային ցավեր: Շատերը բողոքում են քրոնիկական ցավերից, որոնք առաջանում են առանց տեսանելի պատճառի։
• Սրտանոթային խնդիրներ: Սրտի արագ զարկեր, կրծքավանդակի ցավեր։ Այս ամենը բժշկի դիմելու լուրջ պատճառ է։
• Մարսողական խնդիրներ: Աղիքային համակարգի խանգարումներ, որոնք երբեմն շատ երկար են տևում։

Այս բոլոր ախտանշանները կարող են խոսել իմունային համակարգի շարունակվող դիսֆունկցիայի մասին։ Մեր մարմինը միասնական համակարգ է։ Երբ մի մասն է տուժում, մյուսներն էլ են տուժում։ Մենք այստեղ սիրում ենք սպասել մինչև վերջին պահը, կամ հարևանի խորհուրդը ավելի կարևոր ենք համարում, քան բժշկին տեսնելը։ Մի արեք այդ սխալը։

Ինչպե՞ս է COVID-19-ը փոխում իմունիտետը

Վիրուսը հարձակվում է ոչ միայն թիրախային բջիջների վրա, այլև իմունային համակարգի այն բջիջների, որոնք պատասխանատու են պաշտպանության համար։ Հիվանդության ընթացքում օրգանիզմը մոբիլիզացնում է իր բոլոր ռեսուրսները պայքարելու համար, ինչը հանգեցնում է իմունային բջիջների «հոգնածության» կամ անգամ «սխալ ծրագրավորման»։ Հաճախ նկատվում է իմունային համակարգի գերարձագանք՝ ցիտոկինային փոթորիկ, որը վնասում է սեփական հյուսվածքները։ Սա նշանակում է, որ իմունիտետը ոչ միայն թուլանում է, այլև կարող է սկսել սխալ աշխատել՝ հարձակվելով սեփական օրգանիզմի վրա։

Հատկապես կարևոր է հասկանալ T-լիմֆոցիտների դերը։ Դրանք հիշում են վիրուսին և պատրաստ են պայքարել հետագա վարակների դեմ։ Սակայն COVID-ից հետո T-լիմֆոցիտների քանակը և ֆունկցիան կարող են խաթարվել։ Սա է պատճառը, որ որոշ մարդիկ կարող են կրկին վարակվել, իսկ մյուսները երկար ժամանակ զգում են վերը նշված ախտանշանները։

Իմունիտետի վերականգնումը COVID-ից հետո. Ի՞նչ քայլեր ձեռնարկել

Մի սպասեք, որ ամեն ինչ ինքն իրեն կանցնի։ Երբեմն դա տեղի է ունենում, բայց հաճախ մեր օրգանիզմին օգնություն է պետք։ Ահա թե ինչ պետք է անել:

1. Մի դարձրեք ախտանշանները «նոր նորմա»

Եթե դուք շարունակում եք զգալ հոգնածություն, շնչառության դժվարություն, կամ որևէ այլ անհանգստացնող ախտանիշ ամիսներ անց, դա նորմալ չէ։ Դա ձեր մարմնի ազդանշանն է, որ ինչ-որ բան այն չէ։ Մի անտեսեք այն։

2. Հետազոտությունները կարևոր են

Անպայման անցեք համապարփակ հետազոտություն։ Սա ներառում է ոչ միայն ընդհանուր արյան անալիզ, այլև որոշակի ցուցանիշներ, որոնք ցույց են տալիս բորբոքման մակարդակը և իմունային համակարգի վիճակը։ Կարող են անհրաժեշտ լինել թոքերի ռենտգեն կամ ԿՏ, սրտի էլեկտրոկարդիոգրամա (ԷԿԳ) կամ ուլտրաձայնային հետազոտություն (ԷԽՈ)։ Բժիշկը պետք է գնահատի ձեր ընդհանուր վիճակը։ Մի մոռացեք, որ պետական հիվանդանոցներում հերթեր են, բայց դա պատճառ չէ հետաձգելու։

3. Անհատական մոտեցում

Յուրաքանչյուր օրգանիզմ տարբեր է։ Այն, ինչ օգնում է մեկին, կարող է անօգուտ լինել մյուսին։ Ձեր բժիշկը պետք է մշակի ձեր համար անհատական պլան՝ հիմնվելով ձեր ախտանշանների, հետազոտությունների արդյունքների և ընդհանուր առողջական վիճակի վրա։ Մի խփեք ինքնաբուժության։ Հարևանի տված դեղատոմսը կարող է վնասել ձեզ։

4. Կյանքի ռեժիմի կարգավորում

• Քուն: Որակյալ քունը առողջ իմունիտետի հիմքն է։ 7-8 ժամ ամուր քունը պարտադիր է։
• Սնունդ: Հավասարակշռված սննդակարգը, որը հարուստ է վիտամիններով և հանքանյութերով, օգնում է վերականգնել օրգանիզմը։ Կանաչի, մրգեր, բանջարեղեն, լիարժեք սպիտակուցներ։ Մի մոռացեք վիտամին D-ի և ցինկի մասին, սակայն դրանք պետք է ընդունել բժշկի նշանակմամբ։
• Ֆիզիկական ակտիվություն: Սկսեք թեթև ֆիզիկական վարժություններից և աստիճանաբար ավելացրեք ծանրաբեռնվածությունը։ Քայլեք, լողացեք, զբաղվեք յոգայով։ Մի հյուծեք ձեզ մարզասրահում հիվանդությունից անմիջապես հետո։
• Սթրեսի կառավարում: Սթրեսը ճնշում է իմունային համակարգը։ Գտեք ձեր սթրեսը կառավարելու ուղիները՝ մեդիտացիա, հոբբիներ, շփում սիրելիների հետ։

5. Խուսափեք կրկնակի վարակից

Նույնիսկ եթե դուք արդեն անցել եք COVID-19-ով, դա չի նշանակում, որ անխոցելի եք։ Հիգիենայի կանոնների պահպանումը, դիմակ կրելը մարդաշատ վայրերում դեռևս արդիական է։ Կրկնակի վարակը կարող է ավելի ծանր լինել կամ նոր խնդիրներ առաջացնել։

6. Հոգեբանական աջակցություն

Մի թերագնահատեք հիվանդության հոգեբանական ազդեցությունը։ Շատերը զգում են վախ, անհանգստություն, անօգնականություն։ Եթե դուք չեք կարողանում ինքնուրույն հաղթահարել այդ զգացմունքները, մի ամաչեք դիմել հոգեբանի կամ հոգեթերապևտի օգնությանը։ Սա ուժի, այլ ոչ թե թուլության նշան է։

Իմունիտետի վերականգնումը COVID-ից հետո երկար և բարդ գործընթաց է, որը պահանջում է համբերություն և հետևողականություն։ Բայց ամենակարևորը ճիշտ մոտեցումն է և բժշկի հետ կանոնավոր շփումը։ Մի թողեք ձեր առողջությունը պատահականությանը։

Եթե դուք COVID-19-ից հետո զգում եք որևէ անհանգստություն կամ պարզապես ցանկանում եք համոզվել, որ ձեր օրգանիզմը լիովին վերականգնվել է, մի հապաղեք։ Անցեք հետազոտություն։