Bzhishk-am.com 
Էպիլեպսիա ախտորոշումը շատերի համար հնչում է որպես դատավճիռ, մի բան, որը փոխում է ամեն ինչ։ Դա բնական է՝ վախը անհայտից, վախը հանրության արձագանքից։ Սակայն իրականությունը այլ է։ Էպիլեպսիան կառավարելի վիճակ է, և ժամանակակից բժշկությունը մեզ թույլ է տալիս դրան դիմակայել արդյունավետորեն։ Մենք այլևս չենք ապրում այն ժամանակներում, երբ այս հիվանդությունը խորհրդավոր կամ անբուժելի էր համարվում։ Այսօր մեր ձեռքում կան բավականին լուրջ գործիքներ՝ վերահսկելու համար հիվանդությունը և թույլ տալու մարդկանց ապրել լիարժեք կյանքով։
Շատերը տարիներով հետաձգում են բժշկի դիմելը, հաճախ մտածելով, թե դա կանցնի, կամ փորձելով ինքնաբուժվել։ Մի թույլ տվեք, որ այս վախը կամ սխալ պատկերացումները վատթարացնեն ձեր վիճակը։ Ժամանակին դիմելը և ճիշտ մոտեցումը էապես փոխում են կանխատեսումը։ Հատկապես Հայաստանում դեռ կա այդ մշակույթը՝ նախ նայել, թե ինչ կասեն հարևանները կամ ինչ «ժողովրդական միջոց» կօգնի, հետո նոր գնալ բժշկի։ Սա սխալ է, և դրա գինը հաճախ շատ թանկ է լինում։
Ի՞նչ է էպիլեպսիան պարզ լեզվով։ Պարզ ասած, դա ուղեղի էլեկտրական ակտիվության ժամանակավոր խանգարում է։ Ուղեղի բջիջները հաղորդակցվում են էլեկտրական ազդակների միջոցով։ Երբեմն, ինչ-ինչ պատճառներով, այդ ազդակները սկսում են չափից շատ, քաոսային կերպով արտազատվել, ինչը հանգեցնում է «կարճ միացման» կամ «փոթորկի»։ Սա էլ հենց դրսևորվում է որպես էպիլեպտիկ նոպա։
Էպիլեպսիայի նոպաներ․ ինչպես են դրանք արտահայտվում
Երբ մտածում ենք էպիլեպսիայի մասին, շատերը միանգամից պատկերացնում են կոնվուլսիվ, այսպես կոչված, մեծ նոպաները՝ մարմնի ջղաձգումներով, գիտակցության կորստով։ Այո, դրանք էպիլեպտիկ նոպաների ամենաերևացող տեսակն են, սակայն դրանք միակը չեն։ Էպիլեպսիայի նոպաները կարող են շատ տարբեր լինել, կախված նրանից, թե ուղեղի որ հատվածում է սկսվում «փոթորիկը»։
Օրինակ, նոպաները կարող են լինել՝
- Միայնակ վերջույթի ջղաձգումներով կամ թմրածությամբ։
- Կարճաժամկետ «անջատումներով» կամ «բացակայություններով», երբ մարդը մի քանի վայրկյանով պարզապես կորցնում է կապը իրականության հետ, ֆիքսում հայացքը մեկ կետի վրա։ Սա հատկապես հաճախ է հանդիպում երեխաների մոտ և հաճախ շփոթվում է ուշադրության պակասի հետ։
- Զգայական խանգարումներով՝ տարօրինակ հոտեր զգալը, ճաշակի փոփոխություններ, հալյուցինացիաներ։
- Հոգեկան փոփոխություններով՝ հանկարծակի վախի կամ դեժավյուի զգացում, անհանգստություն։
Այս բոլորը էպիլեպտիկ նոպաներ են։ Մի անտեսեք նման «փոքր» դրսևորումները։ Յուրաքանչյուր նման դեպք կարող է լինել ուղեղի կանչը օգնության մասին։
Ճիշտ ախտորոշում՝ հաջող բուժման հիմք
Այստեղ է սկսվում ամենակարևորը՝ ճիշտ ախտորոշումը։ Առանց դրա՝ ցանկացած բուժում կլինի կույր։ Միայն փորձառու էպիլեպտոլոգը կարող է ճիշտ գնահատել ձեր վիճակը։ Իսկ դրա համար անհրաժեշտ է՝
- Մանրամասն անամնեզ։ Բժիշկը պետք է իմանա ամեն ինչ նոպաների մասին՝ երբ են սկսվել, ինչպես են ընթանում, ինչ է զգում մարդը նոպայից առաջ և հետո։ Հաճախ օգտակար է նաև հարցաքննել նոպան ականատես եղած անձանց, քանի որ հիվանդը կարող է ամբողջությամբ չհիշել տեղի ունեցածը։
- Էլեկտրաէնցեֆալոգրաֆիա (ԷԷԳ)։ Սա ուղեղի էլեկտրական ակտիվությունը գրանցող ամենակարևոր հետազոտությունն է։ Այն ցույց է տալիս, թե արդյոք կան արդյոք պաթոլոգիական, էպիլեպտիկ ակտիվության նշաններ։ Շատ կարևոր է, որ ԷԷԳ-ն արվի ճիշտ և մեկնաբանվի փորձառու մասնագետի կողմից։ Երբեմն անհրաժեշտ է երկարաժամկետ ԷԷԳ մոնիտորինգ՝ նոպաներն ուղիղ եթերում «բռնելու» համար։
- Մագնիսառեզոնանսային տոմոգրաֆիա (ՄՌՏ)։ Սա թույլ է տալիս տեսնել ուղեղի կառուցվածքային փոփոխությունները, որոնք կարող են լինել էպիլեպսիայի պատճառ։ Օրինակ, հին վնասվածքներ, ուռուցքներ, զարգացման արատներ։
Մի մտածեք, թե մեկ ԷԷԳ-ն կամ ՄՌՏ-ն բավարար է։ Երբեմն պահանջվում է լրացուցիչ հետազոտություն և ժամանակ, որպեսզի ճիշտ պատկերը կազմվի։
Էպիլեպտոլոգ բուժում․ ժամանակակից մոտեցումներ
Երբ ախտորոշումը հստակ է, սկսվում է բուժումը։ Այսօր էպիլեպտոլոգ բուժումը էապես տարբերվում է նրանից, ինչ եղել է տասնամյակներ առաջ։ Մեր նպատակը ոչ միայն նոպաների վերացումն է, այլև կյանքի որակի բարելավումը։
- Դեղորայքային բուժում։ Սա բուժման հիմնական միջոցն է։ Այսօր կան էպիլեպսիայի դեմ նոր սերնդի բազմաթիվ դեղամիջոցներ, որոնք ավելի արդյունավետ են և ունեն ավելի քիչ կողմնակի ազդեցություններ, քան հին դեղերը։
- Անհատական մոտեցում։ Չկա մեկ «կախարդական հաբ», որը կօգնի բոլորին։ Էպիլեպտոլոգը ընտրում է դեղը՝ ելնելով նոպաների տեսակից, ձեր տարիքից, այլ հիվանդություններից և դեղերի հանդուրժողականությունից։ Սա ժամանակատար գործընթաց է, որը պահանջում է համբերություն և բժշկի հետ սերտ համագործակցություն։
- Դեղաչափի ճշգրտում։ Դեղաչափը սկզբում լինում է ցածր, ապա աստիճանաբար բարձրանում մինչև արդյունավետ մակարդակ։ Երբեմն դեղերի մակարդակը ստուգվում է արյան մեջ։
- Համառոտություն։ Սա ամենակարևոր կետերից մեկն է։ Երբեք մի ընդհատեք բուժումը ինքնակամ, նույնիսկ եթե նոպաները դադարել են։ Դա նոպաների կրկնության ուղղակի ճանապարհ է։ Դեղերը պետք է ընդունել ամեն օր, նույն ժամին, առանց բաց թողնելու։ Շատ հաճախ մարդիկ, երբ իրենց լավ են զգում, մտածում են, թե առողջացել են և դադարեցնում դեղերն ընդունելը։ Սա մեծ սխալ է և կարող է հանգեցնել շատ ավելի վատ նոպաների, քան նախկինում։
- Կենսակերպի կառավարում։ Դեղորայքը ամեն ինչ չէ։ Դուք ունեք նաև ձեր բաժինը այս պայքարում։
- Քուն։ Քնի պակասը հաճախակի հրահրում է էպիլեպսիայի նոպաներ։ Քնեք բավարար ժամեր և պահպանեք քնի ռեժիմը։
- Սթրես։ Սթրեսը և հոգնածությունը նույնպես նոպաների հաճախակի պատճառ են։ Սովորեք կառավարել սթրեսը։
- Ալկոհոլ և թմրանյութեր։ Դրանք խիստ հակացուցված են։ Նույնիսկ փոքր քանակությամբ ալկոհոլը կարող է հրահրել նոպա և փոխել դեղերի ազդեցությունը։
- Սնունդ։ Հատուկ դիետաներ, օրինակ, կետոգեն դիետան, երբեմն օգտագործվում են որոշակի տեսակի էպիլեպսիայի դեպքում, հատկապես երեխաների մոտ, երբ դեղերը չեն օգնում։ Սակայն դա պետք է արվի միայն բժշկի հսկողության տակ։
- Վիրահատական բուժում։ Սա տարբերակ է այն դեպքերի համար, երբ դեղերը չեն օգնում (այսպես կոչված, դեղակայուն էպիլեպսիա), և երբ նոպաների աղբյուրը հնարավոր է հստակ լոկալիզացնել ու անվտանգ հեռացնել վիրահատական ճանապարհով։ Վիրահատությունը լուրջ որոշում է, որը պահանջում է բազմամասնագիտական թիմի համագործակցություն և մանրակրկիտ գնահատում։ Սա վերջին հանգրվանը չէ, այլ բուժման մեկ այլ՝ երբեմն շատ արդյունավետ մոտեցում։
- Այլ մեթոդներ։
- Թափառող նյարդի խթանում (Vagus Nerve Stimulation, VNS)։ Սա սարքի իմպլանտացիա է, որը պարբերաբար էլեկտրական իմպուլսներ է ուղարկում ուղեղ՝ նոպաները նվազեցնելու համար։
- Պատասխանող նեյրոխթանում (Responsive Neurostimulation, RNS)։ Սարքը տեղադրվում է անմիջապես ուղեղի մեջ և ակտիվանում է միայն նոպայի սկզբում՝ այն կանխելու համար։
Այս մեթոդները նույնպես նախատեսված են դեղակայուն էպիլեպսիայի համար և ընտրվում են խիստ անհատական կարգով։
Կյանք էպիլեպսիայով․ իրատեսություն և հնարավորություններ
Էպիլեպսիան ունենալը չի նշանակում, որ դուք պետք է հրաժարվեք ձեր երազանքներից կամ սահմանափակեք ձեր կյանքը։ Ճիշտ բուժմամբ մարդկանց մեծամասնությունը կարողանում է ապրել լիարժեք կյանքով։ Նրանք աշխատում են, սովորում, ընտանիք են կազմում։ Շատ դեպքերում նոպաները ամբողջությամբ վերահսկվում են։
Սակայն կան որոշակի սահմանափակումներ, որոնց մասին պետք է իմանալ։ Օրինակ, վարելու թույլտվությունը հաճախ սահմանափակվում է, քանի դեռ նոպաները ամբողջությամբ չեն վերահսկվում որոշակի ժամանակահատվածում։ Սա անվտանգության հարց է ոչ միայն ձեզ համար, այլև ուրիշների։ Կամ որոշ մասնագիտություններ, որոնք պահանջում են աշխատանք բարձրության վրա կամ վտանգավոր մեխանիզմների հետ, կարող են հակացուցված լինել։
Կանանց համար հղիությունը նույնպես առանձին քննարկման թեմա է։ Էպիլեպսիայով տառապող կանայք կարող են առողջ երեխաներ ունենալ, սակայն հղիության ընթացքում դեղաչափի և բուժման ընտրությունը պետք է խստորեն վերահսկվի էպիլեպտոլոգի և գինեկոլոգի կողմից։ Կան դեղեր, որոնք ավելի անվտանգ են հղիության ընթացքում։ Մի վախեցեք հարցնել բժշկին ձեր բոլոր մտահոգությունների մասին։
Միայնակ չեք
Էպիլեպսիան բարդ հիվանդություն է, և դրա հետ ապրելը հեշտ չէ։ Սակայն դուք միայնակ չեք։ Հիշեք, որ բացահայտ խոսելը ձեր վիճակի մասին ընտանիքի անդամների և մտերիմների հետ շատ կարևոր է։ Նրանք պետք է իմանան, թե ինչպես վարվել նոպայի դեպքում, ինչպես աջակցել ձեզ։ Շատ հաճախ մարդիկ թաքցնում են իրենց ախտորոշումը՝ վախենալով հանրության արձագանքից։ Սակայն դա հանգեցնում է մեկուսացման և բուժման ընդհատման։
Մի մոռացեք, որ էպիլեպսիան ամենևին էլ պատիժ չէ, այլ բժշկական վիճակ, որը պահանջում է մշտական ուշադրություն և ճիշտ բուժում։ Այսօր Հայաստանում էլ կան որակյալ մասնագետներ և ժամանակակից բուժման հնարավորություններ։ Կարևորը ժամանակին դիմելն է։ Եթե նոպաները կրկնվում են, դա նշանակում է, որ բուժումը պետք է վերանայել, հնարավոր է փոխել դեղորայքը կամ դեղաչափը։ Մի հուսահատվեք։
Եթե դուք կամ ձեր մտերիմները բախվել եք էպիլեպսիայի հետ, կամ կասկածներ ունեք, մի հետաձգեք։ Ամեն օրը կարևոր է։
Գրանցվեք էպիլեպտոլոգի մոտ։
Օգտակար տեղեկատվություն
Առողջ ատամներ առանց ցավի
Շատերը մտածում են՝ «ատամի ցավը անխուսափելի է։ Երբ սկսի ցավել, այդ ժամանակ էլ կգնամ բժշկի»։ Սա ոչ թե մտածելակերպ է, այլ իրականության հետ կապ չունեցող միֆ։ Ատամի ցավը նորմալ չէ, և հաճախ այն վկայում է այնպիսի խնդրի մասին, որը շատ ավելի վաղ կարելի էր կանխարգելել կամ բուժել։ Մի սպասեք, մինչև ցավը ձեզ կստիպի գնալ ստոմատոլոգի […]
Ուղեղի ուռուցքներ․ երկրորդ կարծիք
Երբ լսում եք «ուղեղի ուռուցք» արտահայտությունը, աշխարհը կարող է մի պահ կանգ առնել։ Դա շոկ է, վախ և անորոշություն։ Առաջին միտքը սովորաբար լինում է՝ «ինչու՞ ես», «ի՞նչ անել հիմա», «արժե՞ արդյոք հավատալ դրան»։ Շատերը հայտնվում են խուճապի մեջ, փորձում գտնել ցանկացած լուծում, երբեմն դիմելով անհասկանալի կամ չստուգված մեթոդների։ Սա մարդկային արձագանք է, բայց պետք է […]
Իմունիտետ COVID-19-ից հետո
Երեք տարի անց, երբ COVID-19-ի անունը կարծես թե դուրս է եկել ամենօրյա լուրերից, շատերն ասում են՝ «Անցա՞վ։ Մոռացա՞նք։» Ոչ։ Հիվանդությունն անցավ, բայց հետքերը մնացին։ Շատերի մոտ դրանք ավելի խորն են, քան պատկերացնում եք: Հատկապապես խոսքը իմունիտետի վերականգնման մասին է COVID-ից հետո։ Շատերն ինձ հարցնում են՝ արդյո՞ք նորմալ է այս հոգնածությունը, մոռացկոտությունը, շնչառության հետ կապված խնդիրները։ […]
Հոդացավեր․ օրթոպեդ թե ռևմատոլոգ
Հոդացավը շատերի համար սովորական բան է դարձել։ Մեկը մտածում է, որ տարիքից է, մյուսը՝ որ սառն է ընկել, երրորդը պարզապես համբերում է։ Բայց ցավը ազդանշան է։ Երբ խոսքը օրթոպեդ հոդեր-ի մասին է կամ անհրաժեշտ է արթրոզ բուժում, շատերը շփոթվում են՝ ո՞ւմ դիմել՝ օրթոպեդի՞, թե՞ ռևմատոլոգի։ Սա լուրջ հարց է, որի սխալ պատասխանը կարող է ժամանակի […]
Մազաթափություն․ պատճառներ և բուժում
Ամեն օր հարյուրավոր մազաթելեր կորցնելը նորմալ է։ Իրականում, դա մեր մարմնի բնական շրջապտույտն է՝ հինը թափվում է, նորը աճում։ Սակայն երբ դուք նկատում եք, որ անկողնում, սանրի վրա կամ ցնցուղից հետո մազերն ավելանում են, իսկ ճաղատ բծերը կամ նոսրացումն ակնհայտ է դառնում, դա արդեն տագնապ է։ Մազաթափությունն ուղղակի էսթետիկ խնդիր չէ։ Դա հաճախ մեր օրգանիզմի […]
Երբ են նշանակում ՄՌՏ գլխուղեղի
Գլխացավը, գլխապտույտը, տեսողության կամ հիշողության հետ կապված խնդիրները շատերին են ծանոթ: Եվ գրեթե բոլորը փորձում են դրանք անտեսել, մինչև որ անտեսելն այլևս հնարավոր չէ: Սա սխալ մոտեցում է։ Երբ խոսքը գնում է գլխուղեղի մասին, պետք է լինել չափազանց զգույշ։ «Կանցնի», «հոգնածությունից է», «մեր տատը բուժում էր խոտաբույսերով»՝ այս արտահայտությունները լսում եմ գրեթե ամեն օր։ Բայց […]
Ռևմատիկ հիվանդություններ․ վաղ ախտորոշում
Ձեռքի, ծնկի կամ որևէ այլ հոդի ցավը, որը գնում-գալիս է, շատերն անտեսում են։ Մեկը մտածում է՝ «հին վնասվածքն է», մյուսը՝ «երևի եղանակից է», երրորդը՝ «մի քիչ կմարզվեմ, կանցնի»։ Իսկ երբեմն էլ պարզապես համբերում են, դիմում ավանդական «ժողովրդական» մեթոդներին կամ ընդունում ցավազրկող, առանց խորանալու պատճառի մեջ։ Սա շատ վտանգավոր սովորություն է, հատկապես, երբ խոսքը ռևմատիկ հիվանդությունների […]
Տղամարդկանց անպտղություն․ որտեղից սկսել հետազոտությունը
Շատ տղամարդիկ, երբ ընտանիքում երեխայի հարց է առաջանում, իսկ այնուհետև՝ անպտղության խնդիր, ավտոմատ կերպով մտածում են, որ խնդիրը կնոջ մոտ է։ Սա տարածված մտածելակերպ է, բայց այլևս միֆ է։ Իրականում, դեպքերի մոտ կեսում պատճառը տղամարդու մեջ է։ Ուստի, եթե դուք երկար ժամանակ անպաշտպան սեռական հարաբերություն եք ունենում և հղիություն չի առաջանում, առաջին իսկ քայլերից պետք […]
Վարիկոզ․ բուժման ժամանակակից մեթոդներ
ոտքերի երակների վարիկոզ լայնացումը (վարիկոզ) հաճախ մարդիկ ուղղակի անտեսում են։ Սկզբում՝ զուտ կոսմետիկ խնդիր է, մի քանի անոթային «աստղիկ», հետո՝ արդեն ուռած, կապույտ երակներ։ Շատերը մտածում են՝ «կարևոր չէ, միշտ էլ եղել է», կամ «տատս էլ ուներ, ապրեց մինչև 90 տարեկան»։ Այս մոտեցումը ոչ միայն սխալ է, այլև անմիջականորեն վտանգում է առողջությունը։ Ժամանակին չզբաղվելով այս […]
Երկաթի դեֆիցիտ կանանց մոտ
Անդադար հոգնածություն, մազաթափություն, եղունգների փխրունություն. քանի՞ անգամ եք սա վերագրել «սթրեսին» կամ «սովորական հոգնածությանը»։ Շատ կանայք ամեն օր ապրում են այս զգացողություններով՝ կարծելով, որ դա նորմալ է։ Բայց հաճախ սա պարզապես ազդանշան է, որը ձեր մարմինն է տալիս։ Սա կարող է լինել երկաթի դեֆիցիտ, որը, եթե չբուժվի, հանգեցնում է անեմիայի։ Իսկ անեմիա բուժումը պահանջում է […]
Check-up հղիությունից առաջ
Երեխա պլանավորելը հուզիչ և կյանքի կարևորագույն փուլ է։ Բայց շատերը մոռանում են, որ դա նաև պատասխանատվություն է՝ սկսած հղիությունից շատ առաջ։ Շատերին թվում է, թե «բնական» գործընթացը լրացուցիչ պատրաստություն չի պահանջում, բայց սա ամենավտանգավոր մոլորություններից մեկն է։ Չի կարելի պատահականության վրա հույս դնել, երբ խոսքը վերաբերում է ձեր երեխայի և ձեր առողջությանը։ Այսօր մենք կքննարկենք, […]
Որովայնի ցավ․ երբ է պետք գաստրոէնտերոլոգ
Որովայնի ցավը: Ոչ ոք չի սիրում այդ զգացումը, և շատերն են փորձում անտեսել այն, հույս դնելով, որ «կանցնի ինքնուրույն»։ Սա սխալ է: Շատ սխալ: Մարսողական համակարգի (ՄԱՂՏ) ախտանիշները, հատկապես քրոնիկ կամ սուր որովայնի ցավը, երբեք չպետք է անտեսվեն։ Դրանք ձեր մարմնի ազդանշաններն են, որոնք պահանջում են ուշադրություն։ Եվ հաճախ այդ ուշադրությունը պետք է լինի մասնագիտական՝ […]