Նևրալգիա․ պատճառներ և բուժում

Այն հանկարծակի է գալիս, սուր է ու կտրող, երբեմն էլ՝ այրող։ Մի պահ թվում է, թե դա պարզապես անհարմար դիրքից է կամ մկանային ձգվածություն, բայց ցավը չի անցնում, այլ ընդհակառակը՝ ուժեղանում է, դառնում անտանելի։ Այն կարող է հայտնվել դեմքին, կողոսկրերի արանքում, թիկունքին կամ վերջույթներում։ Մարդիկ հաճախ շփոթում են այն սրտի կամ երիկամների ցավի հետ՝ կորցնելով թանկ ժամանակը։ Սա նևրալգիան է՝ նյարդային ցավերի մի տեսակ, որի պատճառները բազմաթիվ են, իսկ բուժումը՝ անհետաձգելի։ Մի սպասեք, մինչև ցավն անտանելի դառնա կամ սկսեք փորձել ինքնաբուժում, որը կարող է վատթարացնել վիճակը։ Երբ խոսքը վերաբերում է նյարդային ցավերին, նյարդաբան նևրալգիա ախտորոշումը և բուժումը չափազանց կարևոր են։

Ինչ է Նևրալգիան և Ինչու է Այն Առաջանում

Նևրալգիան ցավ է, որն առաջանում է որևէ նյարդի ընթացքով՝ դրա վնասման, սեղմման կամ բորբոքման հետևանքով։ Այն չի նշանակում, որ նյարդը կտրված է կամ կորցրել է իր ֆունկցիան. այն պարզապես գրգռված է։ Այս ցավը սովորաբար չի կապված մկանների կամ հոդերի հետ, այլ հենց նյարդաթելերի։

Ցավը կարող է լինել սուր, կրակող, այրող կամ էլեկտրական հոսանքի պես՝ կախված նյարդի տեսակից և վնասման բնույթից։ Երբեմն ցավին ուղեկցում են նաև այլ զգացողություններ՝ թմրածություն, մրմուռ, քոր կամ մաշկի զգայունության բարձրացում։

Նևրալգիայի Հիմնական Պատճառները

• Նյարդի Սեղմում. Սա ամենատարածված պատճառներից է։ Այն կարող է լինել ողնաշարի ճողվածքի (գրիժա), օստեոխոնդրոզի, նեղացած ողնաշարային խողովակի (ստենոզ), ուռուցքի, կամ նույնիսկ լարված մկանների հետևանքով։
• Բորբոքումներ և Վարակներ. Օրինակ՝ հերպես վիրուսի հետևանքով առաջացող հետհերպետիկ նևրալգիան, որը ցավեր է առաջացնում վիրուսի ակտիվացման հատվածում (սովորաբար կողոսկրերի արանքում)։
• Վնասվածքներ. Հարվածները, կոտրվածքները կամ վիրահատական միջամտությունները կարող են ուղղակիորեն վնասել նյարդերը կամ առաջացնել դրանց այտուց։
• Նյութափոխանակության Խանգարումներ. Շաքարային դիաբետը հաճախ է հանգեցնում նյարդերի վնասման՝ դիաբետիկ նյարդաբանության (նեյրոպաթիա), որն արտահայտվում է թմրածությամբ, ցավով, հատկապես վերջույթներում։
• Վիտամինների Պակաս. Հատկապես B խմբի վիտամինների պակասը կարող է բացասաբար ազդել նյարդերի առողջության վրա՝ առաջացնելով ցավեր և զգայունության խանգարումներ։
• Թունավորումներ. Ալկոհոլի չարաշահումը, որոշ դեղամիջոցներ կամ ծանր մետաղները կարող են թունավորել նյարդային համակարգը։
• Սառեցում կամ գերծանրաբեռնվածություն. Օրինակ՝ դիմային նյարդի նևրալգիա (դիմային նյարդի բորբոքում) կարող է առաջանալ ուժեղ սառեցումից։

Մի մոռացեք, որ նյարդային ցավերը միշտ ինչ-որ բանի մասին են հուշում։ Դրանք մարմնի ազդանշանն են, որ ինչ-որ բան այն չէ։ Դա չպետք է անտեսել կամ փորձել «անցկացնել» ցավազրկողներով՝ առանց պատճառը պարզելու։

Ինչպես է Դրսևորվում Նևրալգիան

Նևրալգիայի ախտանիշները հիմնականում կախված են, թե որ նյարդն է վնասված։ Սակայն կան ընդհանուր դրսևորումներ, որոնք բնորոշ են նյարդային ցավերին։

• Սուր, Կտրող Ցավ. Այն հաճախ նկարագրվում է որպես «էլեկտրական հոսանքի հարված», «այրող» կամ «դաշույնի հարված»։
• Ցավի Տեղայնացում. Ցավը խստորեն տարածվում է նյարդի ընթացքով՝ օրինակ՝ դեմքի կոնկրետ հատվածում (եռորյակ նյարդ), կողոսկրերի արանքում (միջկողային նյարդ), ձեռքում կամ ոտքում։
• Ցավի Պարբերականություն. Այն կարող է լինել մշտական, բայց ավելի հաճախ դրսևորվում է նոպաների ձևով, որոնք կարող են տևել մի քանի վայրկյանից մինչև մի քանի րոպե կամ նույնիսկ ժամ։
• Ցավի Խթանող Գործոններ. Ցավը կարող է սրվել հպումից, շարժումից, ջերմաստիճանի փոփոխությունից, հազից, փռշտոցից կամ որոշակի դիրք ընդունելուց։ Օրինակ՝ եռորյակ նյարդի նևրալգիայի դեպքում ցավը կարող է առաջանալ խոսելուց, ուտելուց, ատամները մաքրելուց կամ դեմքին հպվելուց։
• Ուղեկցող Ախտանիշներ. Թմրածություն, մրմուռ, «սագի մաշկի» զգացողություն, մկանային թուլություն (ծայրահեղ դեպքերում), քրտնարտադրության խանգարումներ, մաշկի գույնի փոփոխություններ։

Գիտեմ, շատերն Արմենիայում սիրում են սկզբում փորձել «ժողովրդական միջոցներ», քսուկներ ու թրջոցներ։ Կամ սպասել, մինչև ինքն իրեն անցնի։ Հաճախ մարդիկ վախենում են պետական պոլիկլինիկաների հերթերից կամ կարծում են, որ նյարդաբանին այցելելը միայն «ծանր» դեպքերի համար է։ Սա սխալ մոտեցում է։ Նյարդային ցավերը, եթե դրանք ժամանակին չբուժվեն, կարող են հանգեցնել քրոնիկական վիճակի, որի բուժումն ավելի բարդ է։

Նյարդաբան Նևրալգիա Ախտորոշումը և Բուժումը

Ճիշտ ախտորոշումը հաջող բուժման հիմքն է։ Նյարդաբանը կսկսի մանրամասն զրույցից՝ հավաքելով անամնեզ. երբ է սկսվել ցավը, ինչ բնույթի է, որտեղ է տեղայնացված, ինչը սրում կամ թեթևացնում է այն։ Այնուհետև կկատարվի նյարդաբանական զննում՝ ստուգելով ռեֆլեքսները, զգայունությունը, մկանային ուժը։

Ախտորոշիչ Մեթոդներ

• ՄՌՏ (Մագնիսառեզոնանսային Տոմոգրաֆիա) կամ ՀՏ (Համակարգչային Տոմոգրաֆիա). Այս հետազոտությունները թույլ են տալիս հայտնաբերել նյարդի սեղմման պատճառները՝ ողնաշարի ճողվածք, ուռուցք կամ այլ կառուցվածքային փոփոխություններ։
• ԷՆՄԳ (Էլեկտրոնյարդամիոգրաֆիա). Սա թույլ է տալիս գնահատել նյարդերի և մկանների էլեկտրական ակտիվությունը՝ որոշելու նյարդի վնասման աստիճանը և տեղը։
• Արյան Անալիզներ. Կարող են օգտագործվել բորբոքային պրոցեսներ, վարակներ կամ նյութափոխանակության խանգարումներ (օրինակ՝ շաքարի մակարդակը դիաբետի դեպքում) հայտնաբերելու համար։

Նևրալգիայի Բուժում

Նյարդային ցավերի բուժումը միշտ համալիր է և ուղղված է ոչ միայն ցավի վերացմանը, այլև դրա պատճառի վերացմանը։

• Դեղորայքային Բուժում.
  • Ցավազրկողներ և Հակաբորբոքային Միջոցներ (ՈՍՀԴ). Օգտագործվում են ցավը և բորբոքումը նվազեցնելու համար։
  • Մկանային Ռելաքսանտներ. Եթե ցավն առաջացել է մկանային սպազմից, դրանք օգնում են թուլացնել մկանները։
  • Հակաջղաձգային Միջոցներ (Անտիկոնվուլսանտներ). Որոշ դեպքերում (օրինակ՝ եռորյակ նյարդի նևրալգիա) արդյունավետ են նյարդային ցավերի դեմ պայքարում, քանի որ կայունացնում են նյարդաթելերի մեմբրանները։
  • Հակադեպրեսանտներ. Ցածր դոզաներով կարող են նվազեցնել քրոնիկ նյարդային ցավի զգացողությունը, քանի որ ազդում են ուղեղում ցավի ընկալման մեխանիզմների վրա։
  • Վիտամինային Կոմպլեքսներ. Հատկապես B խմբի վիտամինները, որոնք կարևոր են նյարդաթելերի առողջության համար։
• Ֆիզիոթերապիա. Մերսում, էլեկտրոֆորեզ, մագնիսաթերապիա, լազերային թերապիա, ակուպունկտուրա։ Այս մեթոդները օգնում են բարելավել արյան շրջանառությունը, նվազեցնել բորբոքումը և մկանային լարվածությունը։
• Բուժական Ֆիզկուլտուրա (ԲՖԿ). Հատուկ վարժությունները ամրացնում են մկանային կորսետը, բարելավում ողնաշարի շարժունակությունը և նվազեցնում նյարդերի սեղմումը։
• Նյարդային Բլոկադաներ. Ցավի ուժեղ նոպաների ժամանակ կիրառվում են տեղային անզգայացնող և ստերոիդ հորմոն պարունակող ներարկումներ՝ անմիջապես ցավոտ հատվածում՝ ցավը արագ թեթևացնելու համար։
• Վիրահատական Միջամտություն. Ծայրահեղ դեպքերում, երբ դեղորայքային և ֆիզիոթերապևտիկ բուժումն արդյունք չի տալիս, և նյարդը մշտապես սեղմված է, կարող է անհրաժեշտ լինել վիրահատություն՝ սեղմումը վերացնելու համար։

Կրկնում եմ՝ բուժման մոտեցումը միշտ անհատական է։ Այն, ինչ օգնում է մեկին, կարող է անօգուտ կամ նույնիսկ վնասակար լինել մյուսի համար։ Հենց այդ պատճառով է կարևոր բժշկի խիստ հսկողության տակ բուժվելը։

Կարևոր է Հիշել

Նյարդային ցավերը լուրջ են։ Դրանք հաճախ սահմանափակում են մարդու առօրյա ակտիվությունը, խանգարում քունը, առաջացնում դեպրեսիա և անհանգստություն։ Մի՛ փորձեք ինքնաբուժմամբ զբաղվել։ Ինտերնետում կամ հարևաններից ստացված խորհուրդները կարող են ոչ միայն անարդյունավետ լինել, այլև վատթարացնել ձեր վիճակը։ Ժամանակին դիմելով մասնագետին, դուք կկարողանաք ոչ միայն ազատվել ցավից, այլև կանխել բարդությունները։

Առողջ ապրելակերպը, սթրեսի կառավարումը, հավասարակշռված սննդակարգը և ֆիզիկական ակտիվությունը կարևոր դեր են խաղում նյարդային համակարգի առողջության պահպանման գործում։ Եթե ունեք քրոնիկ հիվանդություններ, ինչպիսիք են շաքարային դիաբետը կամ հիպերտոնիան, դրանց պատշաճ կառավարումը կանխարգելում է նյարդային վնասումները։

Եթե մարմնի որևէ հատվածում զգում եք սուր, կտրող, այրող կամ կրակող ցավ, որն ուղեկցվում է թմրածությամբ կամ մրմուռով, և այն չի անցնում մի քանի օրվա ընթացքում, մի հապաղեք։ Ցանկացած անհանգստացնող ախտանիշի դեպքում

Դիմեք նյարդաբանի։