Bzhishk-am.com 
Էպիլեպսիա ախտորոշումը շատերի համար հնչում է որպես դատավճիռ, մի բան, որը փոխում է ամեն ինչ։ Դա բնական է՝ վախը անհայտից, վախը հանրության արձագանքից։ Սակայն իրականությունը այլ է։ Էպիլեպսիան կառավարելի վիճակ է, և ժամանակակից բժշկությունը մեզ թույլ է տալիս դրան դիմակայել արդյունավետորեն։ Մենք այլևս չենք ապրում այն ժամանակներում, երբ այս հիվանդությունը խորհրդավոր կամ անբուժելի էր համարվում։ Այսօր մեր ձեռքում կան բավականին լուրջ գործիքներ՝ վերահսկելու համար հիվանդությունը և թույլ տալու մարդկանց ապրել լիարժեք կյանքով։
Շատերը տարիներով հետաձգում են բժշկի դիմելը, հաճախ մտածելով, թե դա կանցնի, կամ փորձելով ինքնաբուժվել։ Մի թույլ տվեք, որ այս վախը կամ սխալ պատկերացումները վատթարացնեն ձեր վիճակը։ Ժամանակին դիմելը և ճիշտ մոտեցումը էապես փոխում են կանխատեսումը։ Հատկապես Հայաստանում դեռ կա այդ մշակույթը՝ նախ նայել, թե ինչ կասեն հարևանները կամ ինչ «ժողովրդական միջոց» կօգնի, հետո նոր գնալ բժշկի։ Սա սխալ է, և դրա գինը հաճախ շատ թանկ է լինում։
Ի՞նչ է էպիլեպսիան պարզ լեզվով։ Պարզ ասած, դա ուղեղի էլեկտրական ակտիվության ժամանակավոր խանգարում է։ Ուղեղի բջիջները հաղորդակցվում են էլեկտրական ազդակների միջոցով։ Երբեմն, ինչ-ինչ պատճառներով, այդ ազդակները սկսում են չափից շատ, քաոսային կերպով արտազատվել, ինչը հանգեցնում է «կարճ միացման» կամ «փոթորկի»։ Սա էլ հենց դրսևորվում է որպես էպիլեպտիկ նոպա։
Էպիլեպսիայի նոպաներ․ ինչպես են դրանք արտահայտվում
Երբ մտածում ենք էպիլեպսիայի մասին, շատերը միանգամից պատկերացնում են կոնվուլսիվ, այսպես կոչված, մեծ նոպաները՝ մարմնի ջղաձգումներով, գիտակցության կորստով։ Այո, դրանք էպիլեպտիկ նոպաների ամենաերևացող տեսակն են, սակայն դրանք միակը չեն։ Էպիլեպսիայի նոպաները կարող են շատ տարբեր լինել, կախված նրանից, թե ուղեղի որ հատվածում է սկսվում «փոթորիկը»։
Օրինակ, նոպաները կարող են լինել՝
- Միայնակ վերջույթի ջղաձգումներով կամ թմրածությամբ։
- Կարճաժամկետ «անջատումներով» կամ «բացակայություններով», երբ մարդը մի քանի վայրկյանով պարզապես կորցնում է կապը իրականության հետ, ֆիքսում հայացքը մեկ կետի վրա։ Սա հատկապես հաճախ է հանդիպում երեխաների մոտ և հաճախ շփոթվում է ուշադրության պակասի հետ։
- Զգայական խանգարումներով՝ տարօրինակ հոտեր զգալը, ճաշակի փոփոխություններ, հալյուցինացիաներ։
- Հոգեկան փոփոխություններով՝ հանկարծակի վախի կամ դեժավյուի զգացում, անհանգստություն։
Այս բոլորը էպիլեպտիկ նոպաներ են։ Մի անտեսեք նման «փոքր» դրսևորումները։ Յուրաքանչյուր նման դեպք կարող է լինել ուղեղի կանչը օգնության մասին։
Ճիշտ ախտորոշում՝ հաջող բուժման հիմք
Այստեղ է սկսվում ամենակարևորը՝ ճիշտ ախտորոշումը։ Առանց դրա՝ ցանկացած բուժում կլինի կույր։ Միայն փորձառու էպիլեպտոլոգը կարող է ճիշտ գնահատել ձեր վիճակը։ Իսկ դրա համար անհրաժեշտ է՝
- Մանրամասն անամնեզ։ Բժիշկը պետք է իմանա ամեն ինչ նոպաների մասին՝ երբ են սկսվել, ինչպես են ընթանում, ինչ է զգում մարդը նոպայից առաջ և հետո։ Հաճախ օգտակար է նաև հարցաքննել նոպան ականատես եղած անձանց, քանի որ հիվանդը կարող է ամբողջությամբ չհիշել տեղի ունեցածը։
- Էլեկտրաէնցեֆալոգրաֆիա (ԷԷԳ)։ Սա ուղեղի էլեկտրական ակտիվությունը գրանցող ամենակարևոր հետազոտությունն է։ Այն ցույց է տալիս, թե արդյոք կան արդյոք պաթոլոգիական, էպիլեպտիկ ակտիվության նշաններ։ Շատ կարևոր է, որ ԷԷԳ-ն արվի ճիշտ և մեկնաբանվի փորձառու մասնագետի կողմից։ Երբեմն անհրաժեշտ է երկարաժամկետ ԷԷԳ մոնիտորինգ՝ նոպաներն ուղիղ եթերում «բռնելու» համար։
- Մագնիսառեզոնանսային տոմոգրաֆիա (ՄՌՏ)։ Սա թույլ է տալիս տեսնել ուղեղի կառուցվածքային փոփոխությունները, որոնք կարող են լինել էպիլեպսիայի պատճառ։ Օրինակ, հին վնասվածքներ, ուռուցքներ, զարգացման արատներ։
Մի մտածեք, թե մեկ ԷԷԳ-ն կամ ՄՌՏ-ն բավարար է։ Երբեմն պահանջվում է լրացուցիչ հետազոտություն և ժամանակ, որպեսզի ճիշտ պատկերը կազմվի։
Էպիլեպտոլոգ բուժում․ ժամանակակից մոտեցումներ
Երբ ախտորոշումը հստակ է, սկսվում է բուժումը։ Այսօր էպիլեպտոլոգ բուժումը էապես տարբերվում է նրանից, ինչ եղել է տասնամյակներ առաջ։ Մեր նպատակը ոչ միայն նոպաների վերացումն է, այլև կյանքի որակի բարելավումը։
- Դեղորայքային բուժում։ Սա բուժման հիմնական միջոցն է։ Այսօր կան էպիլեպսիայի դեմ նոր սերնդի բազմաթիվ դեղամիջոցներ, որոնք ավելի արդյունավետ են և ունեն ավելի քիչ կողմնակի ազդեցություններ, քան հին դեղերը։
- Անհատական մոտեցում։ Չկա մեկ «կախարդական հաբ», որը կօգնի բոլորին։ Էպիլեպտոլոգը ընտրում է դեղը՝ ելնելով նոպաների տեսակից, ձեր տարիքից, այլ հիվանդություններից և դեղերի հանդուրժողականությունից։ Սա ժամանակատար գործընթաց է, որը պահանջում է համբերություն և բժշկի հետ սերտ համագործակցություն։
- Դեղաչափի ճշգրտում։ Դեղաչափը սկզբում լինում է ցածր, ապա աստիճանաբար բարձրանում մինչև արդյունավետ մակարդակ։ Երբեմն դեղերի մակարդակը ստուգվում է արյան մեջ։
- Համառոտություն։ Սա ամենակարևոր կետերից մեկն է։ Երբեք մի ընդհատեք բուժումը ինքնակամ, նույնիսկ եթե նոպաները դադարել են։ Դա նոպաների կրկնության ուղղակի ճանապարհ է։ Դեղերը պետք է ընդունել ամեն օր, նույն ժամին, առանց բաց թողնելու։ Շատ հաճախ մարդիկ, երբ իրենց լավ են զգում, մտածում են, թե առողջացել են և դադարեցնում դեղերն ընդունելը։ Սա մեծ սխալ է և կարող է հանգեցնել շատ ավելի վատ նոպաների, քան նախկինում։
- Կենսակերպի կառավարում։ Դեղորայքը ամեն ինչ չէ։ Դուք ունեք նաև ձեր բաժինը այս պայքարում։
- Քուն։ Քնի պակասը հաճախակի հրահրում է էպիլեպսիայի նոպաներ։ Քնեք բավարար ժամեր և պահպանեք քնի ռեժիմը։
- Սթրես։ Սթրեսը և հոգնածությունը նույնպես նոպաների հաճախակի պատճառ են։ Սովորեք կառավարել սթրեսը։
- Ալկոհոլ և թմրանյութեր։ Դրանք խիստ հակացուցված են։ Նույնիսկ փոքր քանակությամբ ալկոհոլը կարող է հրահրել նոպա և փոխել դեղերի ազդեցությունը։
- Սնունդ։ Հատուկ դիետաներ, օրինակ, կետոգեն դիետան, երբեմն օգտագործվում են որոշակի տեսակի էպիլեպսիայի դեպքում, հատկապես երեխաների մոտ, երբ դեղերը չեն օգնում։ Սակայն դա պետք է արվի միայն բժշկի հսկողության տակ։
- Վիրահատական բուժում։ Սա տարբերակ է այն դեպքերի համար, երբ դեղերը չեն օգնում (այսպես կոչված, դեղակայուն էպիլեպսիա), և երբ նոպաների աղբյուրը հնարավոր է հստակ լոկալիզացնել ու անվտանգ հեռացնել վիրահատական ճանապարհով։ Վիրահատությունը լուրջ որոշում է, որը պահանջում է բազմամասնագիտական թիմի համագործակցություն և մանրակրկիտ գնահատում։ Սա վերջին հանգրվանը չէ, այլ բուժման մեկ այլ՝ երբեմն շատ արդյունավետ մոտեցում։
- Այլ մեթոդներ։
- Թափառող նյարդի խթանում (Vagus Nerve Stimulation, VNS)։ Սա սարքի իմպլանտացիա է, որը պարբերաբար էլեկտրական իմպուլսներ է ուղարկում ուղեղ՝ նոպաները նվազեցնելու համար։
- Պատասխանող նեյրոխթանում (Responsive Neurostimulation, RNS)։ Սարքը տեղադրվում է անմիջապես ուղեղի մեջ և ակտիվանում է միայն նոպայի սկզբում՝ այն կանխելու համար։
Այս մեթոդները նույնպես նախատեսված են դեղակայուն էպիլեպսիայի համար և ընտրվում են խիստ անհատական կարգով։
Կյանք էպիլեպսիայով․ իրատեսություն և հնարավորություններ
Էպիլեպսիան ունենալը չի նշանակում, որ դուք պետք է հրաժարվեք ձեր երազանքներից կամ սահմանափակեք ձեր կյանքը։ Ճիշտ բուժմամբ մարդկանց մեծամասնությունը կարողանում է ապրել լիարժեք կյանքով։ Նրանք աշխատում են, սովորում, ընտանիք են կազմում։ Շատ դեպքերում նոպաները ամբողջությամբ վերահսկվում են։
Սակայն կան որոշակի սահմանափակումներ, որոնց մասին պետք է իմանալ։ Օրինակ, վարելու թույլտվությունը հաճախ սահմանափակվում է, քանի դեռ նոպաները ամբողջությամբ չեն վերահսկվում որոշակի ժամանակահատվածում։ Սա անվտանգության հարց է ոչ միայն ձեզ համար, այլև ուրիշների։ Կամ որոշ մասնագիտություններ, որոնք պահանջում են աշխատանք բարձրության վրա կամ վտանգավոր մեխանիզմների հետ, կարող են հակացուցված լինել։
Կանանց համար հղիությունը նույնպես առանձին քննարկման թեմա է։ Էպիլեպսիայով տառապող կանայք կարող են առողջ երեխաներ ունենալ, սակայն հղիության ընթացքում դեղաչափի և բուժման ընտրությունը պետք է խստորեն վերահսկվի էպիլեպտոլոգի և գինեկոլոգի կողմից։ Կան դեղեր, որոնք ավելի անվտանգ են հղիության ընթացքում։ Մի վախեցեք հարցնել բժշկին ձեր բոլոր մտահոգությունների մասին։
Միայնակ չեք
Էպիլեպսիան բարդ հիվանդություն է, և դրա հետ ապրելը հեշտ չէ։ Սակայն դուք միայնակ չեք։ Հիշեք, որ բացահայտ խոսելը ձեր վիճակի մասին ընտանիքի անդամների և մտերիմների հետ շատ կարևոր է։ Նրանք պետք է իմանան, թե ինչպես վարվել նոպայի դեպքում, ինչպես աջակցել ձեզ։ Շատ հաճախ մարդիկ թաքցնում են իրենց ախտորոշումը՝ վախենալով հանրության արձագանքից։ Սակայն դա հանգեցնում է մեկուսացման և բուժման ընդհատման։
Մի մոռացեք, որ էպիլեպսիան ամենևին էլ պատիժ չէ, այլ բժշկական վիճակ, որը պահանջում է մշտական ուշադրություն և ճիշտ բուժում։ Այսօր Հայաստանում էլ կան որակյալ մասնագետներ և ժամանակակից բուժման հնարավորություններ։ Կարևորը ժամանակին դիմելն է։ Եթե նոպաները կրկնվում են, դա նշանակում է, որ բուժումը պետք է վերանայել, հնարավոր է փոխել դեղորայքը կամ դեղաչափը։ Մի հուսահատվեք։
Եթե դուք կամ ձեր մտերիմները բախվել եք էպիլեպսիայի հետ, կամ կասկածներ ունեք, մի հետաձգեք։ Ամեն օրը կարևոր է։
Գրանցվեք էպիլեպտոլոգի մոտ։
Օգտակար տեղեկատվություն
Բժշկական ներարկումներ տանը
Շատերը կարծում են, որ ներարկումը պարզ գործընթաց է, մի բան, որ կարելի է հեշտությամբ անել տանը, հատկապես եթե դեղատնից ներարկիչ ու դեղ են գնել։ «Ի՞նչ կա այդտեղ, ասեղը մտցնում ես, դեղը ներարկում։» Այսպես են մտածում։ Բայց սա ամենավտանգավոր մոլորություններից մեկն է։ Տնային պայմաններում արված ոչ պրոֆեսիոնալ բուժեղբայր ներարկումները կարող են անդառնալի հետևանքներ ունենալ, որոնք դուք […]
Նիհարում առանց վնասի․ դիետոլոգի դերը
Ավելորդ քաշը դա պարզապես գեղեցկության խնդիր չէ։ Դա լուրջ ազդանշան է, որ մարմինը հաշիվներ է ներկայացնում։ Եվ դուք, հավանաբար, շատ լավ գիտեք այդ հաշվի գինը. հոգնածություն, շնչահեղձություն, սրտի հետ կապված խնդիրներ, շաքարախտի վտանգ։ Այս ամենը լսել եք, կարդացել եք, բայց շատերը դեռ շարունակում են քաշի դեմ պայքարել ինքնուրույն՝ կարդալով անհասկանալի հոդվածներ համացանցում կամ հետևելով ընկերների […]
Հորմոնալ խանգարումներ․ օրգանիզմի ազդակներ
Մարմինը խոսում է մեզ հետ։ Մենք հաճախ պարզապես չենք լսում նրան, կամ չենք հասկանում՝ ինչ է ուզում ասել։ Շատերը տարիներով ապրում են այնպիսի զգացողություններով, ինչպիսիք են անընդհատ հոգնածությունը, քաշի անբացատրելի տատանումները, տրամադրության փոփոխությունները, և դրանք վերագրում են «ստրեսին», «տարիքին» կամ «կյանքի դժվարություններին»։ Բայց երբեմն, այդ ազդակները շատ ավելի լուրջ բան են նշանակում։ Դրանք կարող են […]
Երեխաների ալերգիա․ առաջին քայլեր
Երբ երեխայի մարմնի վրա հանկարծակի կարմիր բծեր են հայտնվում, քիթը հոսում է անընդհատ, կամ անընդհատ հազում է առանց ակնհայտ պատճառի, ծնողները խուճապի են մատնվում: Առաջին միտքը սովորաբար լինում է՝ «Ինչո՞վ բուժել»։ Շատերը հարցնում են հարևաններին, դեղատան դեղագործին, կամ էլ փորձում «տատիկի բաղադրատոմսերը»։ Սա լուրջ սխալ է։ Այդպես ժամանակ եք կորցնում։ Խնդիրը հաճախ երեխաների ալերգիան է։ […]
Սրտի ցավ․ մի անտեսեք վտանգը
Սրտի ցավը. ահազանգ, որը շատերը սխալմամբ շփոթում են նյարդային լարվածության կամ ողնաշարի հետ կամ պարզապես անտեսում։ Մենք Հայաստանում սովոր ենք դիմանալ, «կանցնի»» ասել ու սպասել։ Հաճախ մարդիկ շաբաթներով շարունակում են իրենց սովորական կյանքը՝ հույս ունենալով, որ խնդիրը կլուծվի ինքնին, մինչդեռ իրականում վիճակն աստիճանաբար վատանում է։ Բայց սիրտը սպասել չի սիրում։ Երբ կրծքավանդակում ցավ եք զգում, […]
Մաստոպաթիա․ հսկողություն և կանխարգելում
Շատ կանայք կրծքի ցավ կամ գոյացություն զգալիս կա՛մ անմիջապես վատագույնն են մտածում, կա՛մ էլ անտեսում են։ Երկուսն էլ վտանգավոր մոտեցումներ են։ Իրականում, կրծքագեղձի ամեն փոփոխություն չէ, որ չարորակ է, բայց ոչ մի փոփոխություն չպետք է անտեսվի։ Մաստոպաթիան շատ կանանց մոտ հանդիպող վիճակ է, և ոչ միշտ է այն վտանգավոր։ Սակայն սխալ է կարծել, որ եթե […]
Մարզիկների համար check-up
Մարզիկները հաճախ կարծում են, որ առողջ են: Եվ իրականում, նրանք ավելի առողջ են, քան մեծ մասը: Բայց սա ամբողջ ճշմարտությունը չէ: Սպորտը, հատկապես ինտենսիվ մարզումները, ծանրաբեռնվածություն են, որը կարող է թաքնված խնդիրներ ստեղծել կամ սրել առկա, դեռևս աննկատ խնդիրները: Մի մտածեք, թե քանի որ վազում եք մարաթոն կամ բարձրացնում եք մեծ կշիռներ, ձեր օրգանիզմն անթերի […]
Երբ են նշանակում ՀՏ (ԿՏ) և որքանով է անվտանգ
Երբ բժիշկն ասում է՝ «Պետք է անել ՀՏ հետազոտություն», շատերն անմիջապես սկսում են անհանգստանալ։ Մի մասը վախենում է ճառագայթումից, մյուս մասը չի հասկանում՝ ինչու է այն անհրաժեշտ, եթե կարելի է պարզապես ռենտգեն անել։ Եկեք մեկընդմիշտ պարզենք այս հարցը՝ ինչ է իրենից ներկայացնում ՀՏ հետազոտությունը, երբ է այն իսկապես անհրաժեշտ, և որքանով է այն անվտանգ ձեր […]
Տղամարդկանց հիվանդություններ․ երբ դիմել ուրոլոգի
Շատ տղամարդիկ կարծում են, որ առողջության հետ կապված խնդիրները «տղամարդկային չեն» կամ կանցնեն ինքն իրեն։ Սա վտանգավոր մոտեցում է։ Երբ խոսքը վերաբերում է ուրոլոգիական խնդիրներին, ամեն ուշացումը կարող է ծանր հետևանքներ ունենալ։ Մենք հաճախ սպասում ենք, մինչև ցավն անտանելի դառնա, կամ խնդիրն այնքան բարդանա, որ այլևս անտեսել հնարավոր չէ։ Սա սխալ է, և դա ձեզ […]
Հաճախակի մրսածություններ․ երբ դիմել իմունոլոգի
Շատերը կարծում են, որ հաճախակի մրսածությունները կյանքի անբաժանելի մասն են. «Դե, էլ ի՞նչ անենք, ձմեռ է, բոլորն են հիվանդանում»։ Կամ՝ «Երեխան դպրոց է գնում, ո՞նց չմրսի»։ Սակայն մենք շատ հաճախ սխալվում ենք՝ այս երևույթը համարելով նորմալ։ Իրականում, երբ մրսածությունները դառնում են սովորական երևույթ, երբ դրանք ձգվում են շաբաթներով, կամ մեկը մյուսին է հաջորդում՝ դա արդեն […]
Երիկամների հիվանդություններ․ առաջին ախտանիշներ
Երիկամները մեր մարմնի այն հերոսներն են, որոնք լուռ ու աննկատ կատարում են կենսական կարևորություն ունեցող աշխատանք։ Նրանք զտում են արյունը, հեռացնում թույները, կարգավորում ճնշումը, մասնակցում էրիթրոցիտների արտադրությանը։ Խնդիրն այն է, որ նրանք սկսում են «բողոքել» շատ ուշ, երբ վնասի զգալի մասն արդեն տեղի է ունեցել։ Ահա թե ինչու է անչափ կարևոր ճանաչել երիկամների հիվանդությունների առաջին […]
Լյարդի հիվանդություններ․ առաջին նշանները
Շատերը լյարդը համարում են անխորտակելի օրգան։ Այսպես ասած՝ անխորտակելի զորեղ մի ամրոց մեր մարմնում, որը կարող է դիմանալ ամեն ինչի՝ վատ սննդակարգին, ալկոհոլին, սթրեսին։ Սխալ է։ Դա հեռու է ճշմարտությունից։ Լյարդը լուռ աշխատում է, հաճախ առանց իր մասին հիշեցնելու, մինչև որ խնդիրը դառնում է լուրջ։ Եվ երբ նա սկսում է «խոսել», նրա ձայնը կարող է […]