Անոթային ցավեր ոտքերում․ մի անտեսեք

Ոտքերի ցավը: Ոչ մեկը դրանից ապահովագրված չէ։ Շատերը կմտածեն՝ «Դե, հոգնածությունից է», «Շատ եմ քայլել», «Երևի մկանս է սպազմ ստացել»։ Մյուսներն էլ կսկսեն բուժվել «ժողովրդական» միջոցներով կամ հարևանի խորհուրդով, մինչև որ վիճակը իսկապես վատանա։ Սա ամենամեծ սխալն է։ Երբ խոսքը անոթային ցավերի մասին է ոտքերում, ժամանակը ոչ միայն փող է, այլև՝ ձեր ոտքի առողջությունն ու, երբեմն, կյանքը։ Մենք հաճախ ենք տեսնում, թե ինչպես են մարդիկ, սխալմամբ, անտեսում կամ սխալ մեկնաբանում ոտքերի անհանգստությունը։ Սա հատկապես վտանգավոր է, երբ խոսքը վերաբերում է անոթային հիվանդությունների ախտանիշներին, որոնք հաճախ քողարկվում են այլ խնդիրների տակ։ Եվ հենց այստեղ է պետք անոթային վիրաբույժի խորհուրդը։

Անոթային ցավերը սովորական հոգնածություն չեն։ Դրանք ձեր մարմնի ազդանշանն են, որ անոթներում՝ երակներում կամ զարկերակներում, խնդիր կա։ Այս ցավերը կարող են տարբեր լինել՝ բութ ու ձգող զգացողությունից մինչև այրող ու սուր ցավ, որը քայլելիս ստիպում է կանգ առնել։ Հասկանալը, թե երբ է ցավը պարզապես անցողիկ անհարմարություն, իսկ երբ՝ լուրջ հիվանդության նշան, կարող է փրկել ձեր առողջությունը։

Ինչո՞ւ են առաջանում ոտքերի անոթային ցավերը. անոթային հիվանդություններ

Ոտքերի անոթային ցավերի հիմնական պատճառները կապված են անոթային հիվանդությունների հետ։ Դրանք կարող են լինել զարկերակների կամ երակների հետ կապված խնդիրներ։ Եկեք հասկանանք յուրաքանչյուրը առանձին։

Զարկերակային հիվանդություններ

Զարկերակները այն անոթներն են, որոնք թթվածնով հարուստ արյունը սրտից տանում են դեպի մարմնի բոլոր մասերը, այդ թվում՝ ոտքերը։ Երբ զարկերակները նեղանում են կամ խցանվում, ոտքերին բավարար քանակությամբ արյուն չի հասնում։ Սա կոչվում է ծայրամասային զարկերակների հիվանդություն (ԾԶՀ), և ամենատարածված պատճառը աթերոսկլերոզն է՝ անոթների պատերին խոլեստերինի և այլ նյութերի կուտակումը, որոնք առաջացնում են անոթների կարծրացում և նեղացում։

• Ախտանիշներ. Ամենաբնորոշ ախտանիշը ցավն է քայլելիս կամ ֆիզիկական ծանրաբեռնվածության ժամանակ, որը հանգստի ժամանակ թուլանում է։ Սա կոչվում է «ընդհատվող կաղություն»։ Ցավը սովորաբար առաջանում է սրունքներում, բայց կարող է լինել նաև ազդրերում կամ նույնիսկ հետույքի հատվածում։ Այլ ախտանիշներից են ոտքերի սառնությունը, մաշկի գունատությունը կամ կապտությունը, մազերի աճի նվազումը, եղունգների դանդաղ աճը կամ փխրունությունը, և վերջին փուլերում՝ չապաքինվող վերքեր կամ խոցեր։

Երակային հիվանդություններ

Երակները հակառակն են անում. դրանք օգտագործված արյունը մարմնի մասերից հետ են բերում դեպի սիրտ։ Երբ երակների փականները, որոնք նախատեսված են արյան հոսքը դեպի սիրտ մեկ ուղղությամբ պահելու համար, վնասվում են կամ թուլանում, արյունը սկսում է կուտակվել ոտքերում։ Սա հանգեցնում է երակների լայնացմանը և անբավարարությանը։ Ամենատարածված երակային խնդիրներից են վարիկոզ երակները և քրոնիկ երակային անբավարարությունը։

• Ախտանիշներ. Այս դեպքում ցավը հաճախ նկարագրվում է որպես ծանրության զգացում, այրոց, կամ բութ ցավ, որը սրվում է օրվա վերջում, հատկապած երկար կանգնելուց կամ նստելուց հետո։ Այն հանգստանում է ոտքերը բարձր դիրքում պահելիս։ Կարող են լինել նաև այտուցներ, հատկապես կոճերի շուրջ, մաշկի գույնի փոփոխություններ (մգացում), քոր, մաշկի չորություն կամ էկզեմա, և, ինչպես զարկերակային խնդիրների դեպքում, չապաքինվող խոցեր՝ երակային խոցեր։ Երբեմն ոտքերում կարող են նկատվել արտահայտված, լայնացած, ոլորապտույտ երակներ՝ վարիկոզը։

Երբ է պետք անհանգստանալ և դիմել անոթային վիրաբույժի․ անոթային վիրաբույժ ախտանիշներ

Շատերը հաճախ մտածում են՝ «Ի՞նչ կարիք կա բժշկի դիմելու, դեռ շատ վաղ է» կամ «Թող մի քիչ էլ սպասենք, գուցե ինքն իրեն անցնի»։ Սա սխալ մոտեցում է։ Հայաստանում մենք հաճախ ենք հանդիպում այս մտածելակերպին, երբ մարդիկ նախընտրում են անտեսել ցավը կամ ինքնաբուժությամբ զբաղվել, մինչև որ վիճակը հասնում է կրիտիկական կետի։ Սա լրջորեն բարդացնում է բուժումը և երբեմն անդառնալի հետևանքների է բերում։

Անոթային ցավերի դեպքում կան որոշակի անոթային վիրաբույժ ախտանիշներ, որոնք պահանջում են անմիջական ուշադրություն։ Մի անտեսեք դրանք։

• Ցավ քայլելիս, որը ստիպում է կանգ առնել։ Եթե դուք քայլում եք որոշակի հեռավորություն և ոտքիդ կամ սրունքիդ ցավը ստիպում է ձեզ կանգ առնել կամ հանգստանալ, ապա սա ծայրամասային զարկերակների հիվանդության դասական նշան է։
• Ցավ հանգստի վիճակում։ Եթե ցավն առաջանում է նույնիսկ հանգիստ վիճակում, հատկապես գիշերը, և դուք ստիպված եք ոտքերը կախել անկողնուց կամ քայլել, որպեսզի թուլանա, սա զարկերակային խնդրի լուրջ նշան է, որը պահանջում է շտապ միջամտություն։
• Ոտքերի այտուց։ Եթե ոտքերը, հատկապես կոճերի շուրջը, պարբերաբար այտուցվում են, և այտուցը մեծանում է օրվա ընթացքում, սա կարող է լինել երակային անբավարարության նշան։
• Մաշկի գույնի կամ ջերմաստիճանի փոփոխություններ։ Ոտքի մաշկի գունատություն, կապտություն, կարմրություն կամ նույնիսկ մգացում (հատկապես կոճերի շուրջ), ինչպես նաև ոտքերի սառնության կամ տաքության զգացողություն, կարող են լինել անոթային խնդիրների ցուցիչ։
• Ոտքի վերքեր, որոնք չեն ապաքինվում։ Ցանկացած վերք կամ խոց ոտքի վրա, որը երկար ժամանակ չի ապաքինվում (մեկ շաբաթից ավելի), պահանջում է անոթային վիրաբույժի հետազոտություն։ Սա կարող է լինել արյան վատ շրջանառության նշան։
• Թմրածություն կամ ծակծկոց։ Եթե ոտքերում կամ մատներում զգում եք թմրածություն, ծակծկոց կամ զգայունության կորուստ, սա կարող է վկայել նյարդերի վնասման մասին, որի պատճառը կարող է լինել արյան շրջանառության խանգարումը։
• Երակների տեսանելի լայնացում։ Ոլորապտույտ, ուռած երակներ ոտքերի վրա (վարիկոզ երակներ) ոչ միայն էսթետիկ խնդիր են, այլև լուրջ երակային անբավարարության նշան, որը կարող է բարդություններ առաջացնել։

Այս ախտանիշներից որևէ մեկի առկայության դեպքում մի՛ հետաձգեք բժշկի այցը։ Շատերը հույս են դնում դեղատներում առանց դեղատոմսի վաճառվող քսուքների կամ դեղահաբերի վրա։ Դրանք կարող են ժամանակավոր թեթևացում տալ, բայց չեն լուծում խնդրի հիմնական պատճառը, և հիվանդությունը շարունակում է զարգանալ ներսում։

Ինչպես է անցնում ախտորոշումը անոթային վիրաբույժի մոտ

Անոթային վիրաբույժը նախ և առաջ կլսի ձեր բողոքները, կհարցնի ձեր կենսակերպի, անցյալ հիվանդությունների և ժառանգականության մասին։ Սա կոչվում է անամնեզի հավաքագրում։ Այնուհետև կկատարվի մանրակրկիտ զննում, որի ընթացքում բժիշկը կզգա զարկերակների պուլսացիան, կստուգի մաշկի վիճակը, ջերմաստիճանը, կգնահատի այտուցների առկայությունը։

Այս ամենից հետո բժիշկը կնշանակի լրացուցիչ հետազոտություններ։ Ամենատարածված և կարևոր հետազոտությունը դուպլեքս սքանավորումն է (ուլտրաձայնային հետազոտություն)։ Սա ոչ ինվազիվ, անցավ պրոցեդուրա է, որի ընթացքում բժիշկը հատուկ սարքի միջոցով տեսնում է ձեր անոթների վիճակը, արյան հոսքի արագությունը, անոթների նեղացումների կամ խցանումների առկայությունը, երակային փականների աշխատանքը։ Այս հետազոտությունը թույլ է տալիս շատ մանրամասն պատկերացում կազմել խնդրի մասին։

Որոշ դեպքերում կարող են անհրաժեշտ լինել նաև այլ հետազոտություններ, օրինակ՝ անգիոգրաֆիա (անոթների ռենտգեն հետազոտություն՝ կոնտրաստ նյութի կիրառմամբ) կամ համակարգչային տոմոգրաֆիա։ Սրանք ավելի խորը հետազոտություններ են, որոնք կիրառվում են ավելի բարդ դեպքերում։

Բուժումը և կանխարգելումը․ ի՞նչ է պետք անել

Բուժման մարտավարությունը կախված է անոթային հիվանդության տեսակից և ծանրությունից։ Այն կարող է ներառել կոնսերվատիվ բուժում՝ դեղորայքով, կենսակերպի փոփոխություններով, մինչև վիրահատական միջամտություն։

Կենսակերպի փոփոխություններ. Սա հիմքն է։ Եթե դուք ծխում եք, անհապաղ դադարեցրեք։ Ծխելը անոթային հիվանդությունների ամենամեծ թշնամին է։ Այն նեղացնում է անոթները և խթանում թրոմբների առաջացումը։ Հարկավոր է նաև վերահսկել քաշը, պահպանել առողջ սննդակարգ, պարբերաբար զբաղվել ֆիզիկական վարժություններով։ Եթե ունեք շաքարային դիաբետ կամ զարկերակային գերճնշում, անպայման վերահսկեք դրանք, քանի որ դրանք ուղղակիորեն ազդում են անոթների վիճակի վրա։

Դեղորայքային բուժում. Կախված խնդրից, բժիշկը կարող է նշանակել արյան մակարդելիությունը նվազեցնող, անոթները լայնացնող կամ խոլեստերինի մակարդակը կարգավորող դեղամիջոցներ։ Մի՛ փորձեք ինքնուրույն դեղեր ընտրել կամ հրաժարվել դեղորայքից, եթե դրանք նշանակված են մասնագետի կողմից։

Միջամտություններ և վիրահատություններ. Երբեմն դեղորայքային բուժումը բավարար չէ։ Այս դեպքերում կիրառվում են մինիմալ ինվազիվ պրոցեդուրաներ (օրինակ՝ ստենտավորում կամ անգիոպլաստիկա՝ նեղացած անոթները փչիկի միջոցով լայնացնելը) կամ բաց վիրահատություններ (օրինակ՝ շունտավորում՝ նոր ուղի ստեղծելով արյան հոսքի համար, կամ երակների հեռացում վարիկոզի դեպքում)։ Վերջին տարիներին Հայաստանում անոթային վիրաբուժությունը մեծ առաջընթաց է գրանցել, և շատ միջամտություններ հասանելի են տեղում՝ միջազգային ստանդարտներին համապատասխան։

Կարևոր է հասկանալ, որ անոթային հիվանդությունները հաճախ քրոնիկական են։ Դա նշանակում է, որ դրանք պահանջում են մշտական հսկողություն և բժշկի հետ կանոնավոր այցեր։ Նույնիսկ բուժումից հետո, եթե չփոխեք ձեր կենսակերպը և չպահպանեք բժշկի ցուցումները, հիվանդությունը կարող է կրկնվել կամ առաջանալ նոր խնդիրներ։

Մի՛ սպասեք, մինչև ցավն անտանելի դառնա, կամ ոտքիդ վրա վերք բացվի։ Մի՛ հույս դրեք, որ «ինքն իրեն կանցնի»։ Անոթային հիվանդությունները լուրջ են և պահանջում են մասնագիտական մոտեցում։ Ձեր առողջությունը ձեր ձեռքերում է։ Այդ իսկ պատճառով, եթե վերոնշյալ ախտանիշներից որևէ մեկը նկատում եք ձեզ մոտ, կամ պարզապես ունեք կասկածներ, մի՛ հետաձգեք։

Գրանցվեք անոթային վիրաբույժի մոտ։