Երկաթի դեֆիցիտ կանանց մոտ

Անդադար հոգնածություն, մազաթափություն, եղունգների փխրունություն. քանի՞ անգամ եք սա վերագրել «սթրեսին» կամ «սովորական հոգնածությանը»։ Շատ կանայք ամեն օր ապրում են այս զգացողություններով՝ կարծելով, որ դա նորմալ է։ Բայց հաճախ սա պարզապես ազդանշան է, որը ձեր մարմինն է տալիս։ Սա կարող է լինել երկաթի դեֆիցիտ, որը, եթե չբուժվի, հանգեցնում է անեմիայի։ Իսկ անեմիա բուժումը պահանջում է կոնկրետ մոտեցում։

Եկեք ուղիղ խոսենք՝ առանց քաղցր խոսքերի։ Ձեր հոգնածությունը, ձեր ուշադրության կորուստը, ձեր մազերի վիճակը հաճախ մեկ բան է ցույց տալիս՝ մարմնում երկաթի պակաս։ Երկաթը ոչ թե պարզապես մի տարր է, այլ կյանքի համար կրիտիկական միջոց։ Առանց բավարար երկաթի ձեր արյունը չի կարողանում թթվածին փոխանցել օրգաններին ու հյուսվածքներին։ Պատկերացրեք՝ ձեր բջիջները խեղդվում են թթվածնի պակասից, իսկ դուք դա վերագրում եք «վատ քնին»։ Սա լուրջ է։

Ինչու է երկաթի դեֆիցիտն այդքան տարածված կանանց մոտ

Տղամարդկանց մոտ երկաթի դեֆիցիտ հազվադեպ է լինում՝ առանց լուրջ պատճառների։ Իսկ կանանց դեպքում ամեն ինչ այլ է։ Դա կապված է կնոջ ֆիզիոլոգիայի հետ։

• Դաշտանային ցիկլը։ Ամեն ամիս արյան հետ կորցնում եք երկաթի զգալի քանակ։ Եթե ձեր դաշտանը առատ է, կորուստներն էլ են ավելի մեծ։ Շատ կանայք անգամ չեն էլ մտածում այս մասին, կարծելով, թե դա նորմալ է։ Դա նորմալ չէ, եթե հանգեցնում է պակասի։
• Հղիություն։ Հղիության ընթացքում երկաթի պահանջարկը կտրուկ աճում է։ Մարմինը պետք է երկաթով ապահովի ոչ միայն մորը, այլև աճող պտղին։ Սա կրկնակի ծանրաբեռնվածություն է։
• Կրծքով կերակրում։ Անգամ ծննդաբերությունից հետո մարմինը շարունակում է կորցնել երկաթ՝ կրծքի կաթի միջոցով։
• Սննդակարգ։ Շատ կանայք հետևում են դիետաների կամ պարզապես բավարար քանակությամբ երկաթով հարուստ սնունդ չեն ուտում։ Բուսակերությունը կամ վեգանությունը, առանց ճիշտ պլանավորման, կարող են խնդիրներ ստեղծել։
• Մարսողական խնդիրներ։ Երկաթը կարող է լավ չներծծվել մարսողական տրակտից՝ անգամ եթե այն բավարար քանակությամբ եք ստանում։ Բորբոքային հիվանդությունները, որոշ դեղորայքներ կամ վիրահատությունները կարող են խանգարել ներծծմանը։

Ինչպես է դա դրսևորվում. ախտանիշներ, որոնք դուք անտեսում եք

Շատերը սպասում են, մինչև ամբողջովին «թիթեռ» դառնան, որ բժշկի դիմեն։ Սա սխալ է։ Երկաթի դեֆիցիտը սկսվում է նուրբ ախտանիշներով, որոնք հաճախ շփոթում են այլ բաների հետ։

• Քրոնիկ հոգնածություն։ Սա ամենատարածվածն է։ Դուք քնում եք բավարար, բայց արթնանում եք հոգնած։ Օրվա ընթացքում էներգիա չունեք։
• Մազաթափություն և եղունգների փխրունություն։ Մազերը կորցնում են իրենց փայլը, սկսում են առատորեն թափվել։ Եղունգները շերտավորվում են, կոտրվում։
• Մաշկի գունատություն։ Մաշկը դառնում է անառողջ գունատ։
• Սրտի արագ բաբախյուն, հևոց։ Անգամ փոքր ֆիզիկական ծանրաբեռնվածության դեպքում ձեր սիրտը սկսում է արագ բաբախել, շնչառությունը դառնում է դժվար։
• Սառը վերջույթներ։ Ձեր ձեռքերն ու ոտքերը անընդհատ սառն են, անգամ տաք սենյակում։
• Ուշադրության և կենտրոնացման դժվարություններ։ Դուք չեք կարողանում կենտրոնանալ աշխատանքի վրա, մոռացկոտ եք դառնում։
• Գլխապտույտներ և գլխացավեր։
• Հաճախակի վարակներ։ Իմունային համակարգը թուլանում է։
• Ճաշակի խանգարումներ (Pica)։ Որոշ կանայք զգում են սառույց, կավ կամ անգամ թուղթ ուտելու ցանկություն։ Սա անեմիայի բավականին յուրահատուկ ախտանիշ է։

Այս ախտանիշները հաճախ անտեսվում են։ Մենք սովոր ենք դրանք ընդունել որպես «կյանքի մաս»։ Հատկապես Հայաստանում կա մի միտում՝ մինչև վերջին պահը բժշկի չդիմել, փորձել «ժողովրդական» միջոցներով բուժվել կամ պարզապես «սպասել, որ ինքն իրեն կանցնի»։ Սա ճանապարհ է դեպի բարդություններ։

Երկաթի դեֆիցիտը մինչև անեմիա. ինչո՞վ է դա վտանգավոր

Երկաթի դեֆիցիտը միշտ չէ, որ անմիջապես անեմիա է նշանակում։ Սկզբում մարմինը օգտագործում է իր պահեստները։ Երբ պահեստները դատարկվում են, սկսվում է երկաթի դեֆիցիտային անեմիան, այսինքն՝ հեմոգլոբինի մակարդակն էլ է իջնում։

Եվ ահա թե ինչու դուք չեք կարող անտեսել սա.

• Ազդեցություն կյանքի որակի վրա։ Դուք չեք կարողանում կենտրոնանալ աշխատանքի վրա, դառնում եք դյուրագրգիռ, չունեք ուժ ձեր երեխաների կամ ընտանիքի հետ ժամանակ անցկացնելու համար։ Դա ոչ միայն ֆիզիկական, այլև հոգեբանական խնդիր է։
• Հղիության բարդություններ։ Առանց բավարար երկաթի հղիության ընթացքում մեծանում է վաղաժամ ծննդաբերության, ցածր քաշով երեխայի ծնվելու և հետծննդյան դեպրեսիայի ռիսկը։
• Սրտի խնդիրներ։ Սրտին ստիպում եք ավելի շատ աշխատել՝ թթվածնի պակասը փոխհատուցելու համար։ Սա կարող է հանգեցնել սրտի անբավարարության։
• Իմունային համակարգի թուլացում։ Դուք դառնում եք ավելի խոցելի վարակների նկատմամբ։

Մի մտածեք, որ դա «փոքր խնդիր» է։ Մենք շատ հաճախ ենք տեսնում, թե ինչպես են կանայք տարիներ շարունակ տառապում այս վիճակից, մինչև որ այն դառնում է լուրջ խնդիր՝ պահանջելով ավելի երկար ու բարդ անեմիա բուժում։

Անեմիա բուժում և ախտորոշում. մի՛ փորձեք ինքնաբուժվել

Շատերը, կարդալով համացանցում կամ լսելով ընկերուհիներից, սկսում են երկաթի հավելումներ խմել՝ առանց բժշկի հետ խորհրդակցելու։ Սա սխալ է և վտանգավոր։

• Սխալ ախտորոշում։ Ձեր ախտանիշները կարող են պայմանավորված լինել ոչ թե երկաթի դեֆիցիտով, այլ այլ լուրջ հիվանդություններով։ Առանց ճիշտ ախտորոշման դուք կորցնում եք թանկարժեք ժամանակ։
• Սխալ դեղաչափ։ Երկաթի հավելումների ճիշտ դեղաչափը կարևոր է։ Չափից շատ երկաթը նույնպես վտանգավոր է և կարող է վնասել ձեր օրգանները։ Չափից քիչը պարզապես արդյունք չի տա։
• Ներծծման խնդիրներ։ Նույնիսկ եթե դուք ճիշտ հաբերն եք խմում, դրանք կարող են չներծծվել։ Կան երկաթի տարբեր տեսակներ, որոնցից յուրաքանչյուրն ունի իր առանձնահատկությունները։
• Կողմնակի ազդեցություններ։ Երկաթի հավելումները կարող են առաջացնել փորկապություն, սրտխառնոց և այլ անհարմարություններ։ Բժիշկը կօգնի ձեզ ընտրել այնպիսի դեղամիջոց, որը կնվազեցնի կողմնակի ազդեցությունները։

Ինչպե՞ս է կատարվում ճիշտ ախտորոշումը։

Ամեն ինչ սկսվում է արյան ընդհանուր քննությունից, որը ցույց կտա հեմոգլոբինի մակարդակը։ Բայց դա բավարար չէ։ Անհրաժեշտ է ստուգել նաև ֆերիտինի մակարդակը (երկաթի պահեստը մարմնում), ինչպես նաև երկաթի ընդհանուր կապող ունակությունը։ Միայն այս տվյալների համադրությամբ կարելի է հստակ պատկերացում կազմել ձեր օրգանիզմում երկաթի վիճակի մասին։

Երկաթի դեֆիցիտի հայտնաբերումից հետո անհրաժեշտ է պարզել դրա պատճառը։ Արդյո՞ք դա պարզապես սննդակարգի հետ է կապված, թե՞ կան ավելի լուրջ հիվանդություններ (օրինակ՝ քրոնիկ արյունահոսություն ստամոքս-աղիքային տրակտից), որոնք պետք է բուժել։ Առանց պատճառը վերացնելու անեմիա բուժումը կարճատև արդյունք կտա։

Կարո՞ղ է սնունդը լուծել խնդիրը

Երկաթով հարուստ սնունդը, անշուշտ, կարևոր է։ Կարմիր միսը, լոբին, ոսպը, սպանախը (երկաթը լավ է ներծծվում C վիտամինի հետ), չրերը, ընդեղենը կարող են օգնել պահպանել երկաթի նորմալ մակարդակը։ Բայց եթե դուք արդեն ունեք արտահայտված դեֆիցիտ կամ անեմիա, միայն սննդով խնդիրը չեք լուծի։

Պատկերացրեք՝ ձեր տանկը դատարկ է, իսկ դուք փորձում եք այն լցնել միայն թեյի գդալով։ Դա կպահանջի աներևակայելի երկար ժամանակ։ Նույնը երկաթի հետ է։ Անհրաժեշտ է թերապևտիկ դեղաչափեր, որոնք կարող է նշանակել միայն բժիշկը։

Իրականությունն Արմենիայում

Մենք լավ գիտենք, որ շատերը խուսափում են հիվանդանոցներից, հատկապես պետականներից, երկար հերթերից կամ պարզապես «ավելորդ» անալիզներից։ Կամ էլ ընկերուհիների խորհուրդով սկսում են ընդունել «համալիր վիտամիններ», որոնք, հաճախ, երկաթի ճիշտ դեղաչափ չեն պարունակում կամ այն տեսակը չեն, որն անհրաժեշտ է ձեր օրգանիզմին։ Մի՛ խաղացեք ձեր առողջության հետ։ Ժամանակին արված ախտորոշումը շատ ավելի հեշտ ու արդյունավետ բուժում է ենթադրում, քան մինչև վերջին պահը սպասելը։

Մի՛ անտեսեք այն ազդանշանները, որոնք տալիս է ձեր մարմինը։ Ձեր հոգնածությունը, ձեր թուլությունը, ձեր անտարբերությունը կյանքի հանդեպ կարող են լինել ոչ թե բնավորության գիծ, այլ հիվանդության նշան։ Դուք արժանի եք լինելու լիարժեք էներգիայով, առույգ ու առողջ։

Մի՛ հետաձգեք։ Մի՛ փորձեք ինքնաբուժվել՝ հիմնվելով համացանցի կամ հարևանուհու խորհուրդների վրա։ Դա լուրջ խնդիր է, որը պահանջում է մասնագիտական մոտեցում։

Անցեք հետազոտություն։