Ինչպես է հոգեբանը օգնում այրման համախտանիշի դեպքում

Աշխատանքը կյանքի մի մասն է։ Բայց երբ աշխատանքը սկսում է կլանել ամեն ինչ՝ քունը, տրամադրությունը, նույնիսկ առողջությունը, դա արդեն նորմալ չէ։ Շատերը հոգնածությունն ու գրգռվածությունը համարում են «սովորական բան» կամ «կյանքի դժվարություն», բայց հաճախ դա այրման համախտանիշի առաջին նշանն է։ Մենք սովոր ենք դիմակայել, լուռ տանել, «մի՛ տխրիր, ամեն ինչ կանցնի» սկզբունքով ապրել, մինչդեռ մեր ներսում կուտակվում է մի բեռ, որը կամաց-կամաց քայքայում է մեզ։ Եվ այստեղ է, որ հոգեբան այրում համախտանիշի կառավարման գործընթացում դառնում է անփոխարինելի գործիք։

Այրման համախտանիշ. Ի՞նչ է դա և ինչպես է այն քայքայում ձեզ

Այրման համախտանիշը կամ բառնաութը (burnout) պարզապես «հոգնածություն» չէ։ Դա էմոցիոնալ, ֆիզիկական և մտավոր հյուծվածության մի վիճակ է, որն առաջանում է երկարատև սթրեսից՝ հաճախ կապված աշխատանքի կամ մեր կյանքի այլ ծանր բեռի հետ։ Դուք կարող եք լավ քնել, բայց արթնանալ ավելի հոգնած, քան պառկելիս։ Դուք կարող եք կատարել ձեր սովորական առաջադրանքները, բայց դա կպահանջի անհամեմատ ավելի շատ ուժ և ժամանակ։ Ամեն մի փոքր խնդիր անհաղթահարելի է թվում։

Սա բացառապես «թույլ» մարդկանց վիճակը չէ։ Ընդհակառակը, այն հաճախ հարվածում է ամենապատասխանատու, նվիրված և նպատակասլաց մարդկանց, ովքեր չափից շատ են իրենց վրա վերցնում, չեն կարողանում մերժել կամ մտածում են, որ միայն իրենք կարող են լավ կատարել աշխատանքը։ Մեր երկրում, որտեղ շատերը մի քանի աշխատանք են համատեղում, կամ էլ փորձում են կուտակված խնդիրները լուծել մեկ օրում, այրումը սովորական երևույթ է։ Մարդիկ սովոր են ամեն ինչ տանել, չբողոքել, իսկ երբ խնդիրը հասնում է կրիտիկական կետի, դիմում են բժշկի՝ գանգատվելով ֆիզիկական ցավերից, որոնց պատճառը հաճախ հոգեբանական է։

Նշանները, որոնք չպետք է անտեսել

Ինչպե՞ս հասկանալ, որ դուք ընկել եք այրման համախտանիշի թակարդը։ Ուշադրություն դարձրեք հետևյալ նշաններին.

• Քրոնիկ հոգնածություն. Նույնիսկ լիարժեք քնից հետո դուք հոգնած եք։ Ամբողջ օրը ձեզ թույլ եք զգում։
• Կյանքից հեռանալու զգացում. Դուք սկսում եք անտարբեր վերաբերվել ձեր աշխատանքին, հոբբիներին, նախկինում սիրելի զբաղմունքներին։ Ամեն ինչ անիմաստ է թվում։
• Գրգռվածություն և ցինիզմ. Փոքրիկ խնդիրներն անգամ կարող են ձեզ հունից հանել։ Դուք հաճախ եք վիճում մտերիմների հետ, դժգոհում ամեն ինչից։
• Արդյունավետության անկում. Ձեր աշխատանքի որակը տուժում է, դուք դժվարությամբ եք կենտրոնանում, մոռացկոտ եք դառնում։
• Ֆիզիկական խնդիրներ. Հաճախակի գլխացավեր, մարսողության խանգարումներ, իմունիտետի անկում (հաճախակի մրսածություններ), քնի խնդիրներ։
• Մեկուսացում. Դուք խուսափում եք մարդկանցից, չեք ցանկանում մասնակցել սոցիալական միջոցառումներին։

Այս բոլոր նշանները ազդանշան են, որ ձեր մարմինը և հոգին օգնության կարիք ունեն։ Մի՛ սպասեք, մինչև որ իրավիճակը դուրս գա վերահսկողությունից։

Ինչու ենք անտեսում. Մեր «ամուր» մտածելակերպի թակարդները

Մեր հասարակության մեջ հոգեբանական խնդիրների մասին բարձրաձայնելը դեռևս «թույլություն» է համարվում։ «Ի՞նչ կասի ժողովուրդը», «Ի՞նչ կարիք կա օտար մարդուն իմ խնդիրների մասին պատմելու», «Ես ինքս էլ գիտեմ, թե ինչպես լուծեմ» կամ էլ «Եկեղեցի գնամ, կանցնի»։ Սրանք այն մտքերն են, որոնք մեզ ստիպում են լռել և խնդիրը խորացնել։ Մենք նաև հաճախ շփոթում ենք հոգեբանին հոգեբույժի կամ ուղղակի ընկերոջ հետ։ Հոգեբույժը բժիշկ է, ով դեղորայք է նշանակում։ Հոգեբանը դեղորայք չի նշանակում, նա օգնում է գտնել խնդրի պատճառները և սովորեցնում է կառավարել դրանք առանց դեղերի։ Իսկ ընկերը պարզապես լսում է, հոգեբանը՝ ուղղորդում և տալիս է գործիքներ։

Հաճախ մարդիկ փորձում են այրման համախտանիշը հաղթահարել սուրճի, ալկոհոլի, ծխախոտի կամ էներգետիկ ըմպելիքների միջոցով։ Սա ժամանակավոր լուծում է, որը միայն ավելի է խորացնում խնդիրը և քայքայում առողջությունը։ Մյուսները հույս են դնում «ժողովրդական միջոցների» կամ «ժամանակի» վրա։ Սակայն այրումը չի անցնում ինքն իրեն, եթե չփոխվի այն առաջացնող պատճառը։ Ավելին, այն կարող է վերաճել ավելի լուրջ հոգեբանական խնդիրների՝ դեպրեսիայի, տագնապային խանգարումների։

Հոգեբանի դերը այրման համախտանիշի դեպքում. Ուղիղ ճանապարհ դեպի առողջություն

Երբ դուք հասկանում եք, որ ինքնուրույն չեք կարողանում հաղթահարել այս վիճակը, հոգեբանին դիմելը ճիշտ քայլ է։ Մասնագետը չի դատի ձեզ, չի ասի, որ դուք թույլ եք։ Նա կլսի, կհասկանա և կօգնի գտնել ելքը։ Ահա թե ինչպես է հոգեբանը օգնում այրման համախտանիշի դեպքում.

Ախտորոշում և իրավիճակի գնահատում

Առաջին քայլը ճիշտ ախտորոշումն է։ Հոգեբանը կօգնի տարբերակել այրման համախտանիշը դեպրեսիայից կամ այլ վիճակներից։ Նա կհասկանա, թե որոնք են ձեր այրման իրական պատճառները՝ արդյոք դա աշխատանքն է, ընտանեկան խնդիրները, թե կյանքի այլ ոլորտները։

Սթրեսի կառավարման ռազմավարություններ և սթրես խորհրդատվություն

Հոգեբանը ձեզ կսովորեցնի գործնական գործիքներ՝ սթրեսի կառավարման համար։ Սա կարող է ներառել շնչառական վարժություններ, ռելաքսացիայի տեխնիկա, մեդիտացիա կամ այլ մեթոդներ, որոնք կօգնեն ձեզ հանգստանալ և վերականգնել ուժերը։ Դուք կսովորեք ճանաչել սթրեսի նշանները և արագ արձագանքել դրանց, մինչև դրանք կուտակվեն։

Սահմաններ դնելու կարողություն

Շատ մարդիկ այրվում են, որովհետև չեն կարողանում «ոչ» ասել։ Հոգեբանը կօգնի ձեզ սովորել դնել առողջ սահմաններ ինչպես աշխատանքում, այնպես էլ անձնական կյանքում։ Սա նշանակում է պաշտպանել ձեր ժամանակը, էներգիան և հարգել ձեր կարիքները։ Հավատացեք, ձեր «ոչ»-ը հաճախ ավելի արդյունավետ է, քան ձեր ստիպողական «այո»-ն։

Բացասական մտքերի մարտահրավեր

Այրման համախտանիշի դեպքում մարդիկ հաճախ ընկնում են բացասական մտածողության ցիկլի մեջ։ «Ես անօգուտ եմ», «Ես չեմ կարող», «Ամեն ինչ վատ է»։ Հոգեբանը կօգնի ձեզ բացահայտել այս մտքերը և փոխարինել դրանք ավելի իրատեսական և կառուցողական մտածելակերպով։ Սա կոչվում է կոգնիտիվ վերակառուցում։

Հուզական կարգավորում

Դուք կսովորեք կառավարել ձեր հույզերը՝ զայրույթը, հիասթափությունը, տխրությունը։ Սա չի նշանակում ճնշել դրանք, այլ արդյունավետորեն արտահայտել և մշակել՝ առանց ինքներդ ձեզ կամ ուրիշներին վնասելու։

Աշխատանքի և անձնական կյանքի հավասարակշռություն

Հոգեբանը կօգնի ձեզ վերանայել ձեր կենսակերպը և ստեղծել կայուն ռեժիմ, որտեղ կլինի ժամանակ ինչպես աշխատանքի, այնպես էլ հանգստի, հոբբիների և մտերիմների հետ շփման համար։ Սա կօգնի կանխել այրման կրկնությունը։

Ե՞րբ է ժամանակը դիմելու մասնագետի. Մի՛ սպասեք, մինչև որ վերջին կաթիլը կլցվի համբերության բաժակում

Շատերը սպասում են մինչև վերջին պահը, մինչև որ իրենց վիճակը դառնա անտանելի։ Սա սխալ է։ Եթե դուք նկատում եք այրման համախտանիշի նշաններ, որոնք պահպանվում են մի քանի շաբաթից ավելի, և ձեր ինքնուրույն ջանքերը արդյունք չեն տալիս, ժամանակն է դիմել հոգեբանի։

Մի՛ մտածեք, որ դա «թուլություն» է։ Հոգեբանի օգնությունը փնտրելը ուժի, ինքնագիտակցության և պատասխանատվության նշան է։ Դա նշանակում է, որ դուք պատրաստ եք ներդրում կատարել ձեր առողջության և բարեկեցության մեջ։ Դա նշանակում է, որ դուք չեք ցանկանում, որ ձեր կյանքը կառավարի սթրեսը։ Հատկապես մեր մոտ, որտեղ հոգեբանական խորհրդատվությունը դեռևս նորություն է, կարևոր է հասկանալ, որ մասնագետի մոտ գնալը նույնքան բնական է, որքան ատամնաբույժի կամ թերապևտի մոտ։

Ի՞նչ սպասել թերապիայից. Անկեղծ խոսք

Հոգեբանական թերապիան կախարդական փայտիկ չէ, որը մեկ հարվածով կլուծի բոլոր խնդիրները։ Դա գործընթաց է, որը պահանջում է ձեր ժամանակը, ջանքերը և անկեղծությունը։ Դուք կքննարկեք դժվար հարցեր, կբախվեք ձեր վախերին և անվստահություններին։ Բայց դուք մենակ չեք լինի այդ ճանապարհին։ Հոգեբանը կլինի ձեր ուղեկիցը, ով կաջակցի ձեզ, կառաջնորդի և կօգնի ձեզ գտնել ձեր ներքին ռեսուրսները։

Թերապիայի արդյունքները կախված են ձեր պատրաստակամությունից՝ փոփոխվելու և աշխատելու։ Դուք կսովորեք ավելի լավ հասկանալ ինքներդ ձեզ, ձեր հույզերը, ձեր ռեակցիաները։ Կգտնեք ուղիներ՝ դիմակայելու սթրեսին, սահմաններ դնելու և վերականգնելու ձեր կորցրած էներգիան։ Դա ներդրում է, որը կատարում եք ձեր ապագայի, ձեր հոգեկան և ֆիզիկական առողջության համար։

Մի՛ սպասեք, որ խնդիրները կլուծվեն ինքնուրույն, կամ որ ձեր ընկերները կամ հարազատները կկարողանան լիարժեք օգնել։ Նրանք կարող են աջակցել, բայց իրական լուծումը պահանջում է մասնագիտական մոտեցում։ Եթե դուք զգում եք, որ այրման համախտանիշը կամ մշտական սթրեսը կլանում են ձեր կյանքը, ուրեմն ժամանակն է գործել։

Սկսեք թերապիա հոգեբանի հետ։