Հորմոնալ խանգարումներ․ օրգանիզմի ազդակներ

Մարմինը խոսում է մեզ հետ։ Մենք հաճախ պարզապես չենք լսում նրան, կամ չենք հասկանում՝ ինչ է ուզում ասել։ Շատերը տարիներով ապրում են այնպիսի զգացողություններով, ինչպիսիք են անընդհատ հոգնածությունը, քաշի անբացատրելի տատանումները, տրամադրության փոփոխությունները, և դրանք վերագրում են «ստրեսին», «տարիքին» կամ «կյանքի դժվարություններին»։ Բայց երբեմն, այդ ազդակները շատ ավելի լուրջ բան են նշանակում։ Դրանք կարող են լինել հորմոնալ խանգարումների առաջին նշանները, որոնք պահանջում են ուշադրություն։ Հատկապես, երբ խոսքը վերաբերում է էնդոկրինոլոգ ախտանիշներին, որոնք պարտադիր պետք է գնահատվեն մասնագետի կողմից։

Հորմոնները մեր մարմնի քիմիական հաղորդագրություններն են։ Նրանք կարգավորում են գրեթե ամեն ինչ՝ սկսած մեր քնից և քաղցից, մինչև տրամադրությունն ու էներգիայի մակարդակը։ Պատկերացրեք դրանք որպես նվագախմբի դիրիժորներ, որոնք ապահովում են, որ մեր մարմնի բոլոր համակարգերը ներդաշնակ աշխատեն։ Երբ դիրիժորը սկսում է կեղծել, ամբողջ նվագախումբը սկսում է դիսոնանսային հնչել։

Հորմոնալ խանգարումներ. Ե՞րբ է օրգանիզմը ազդարարում

Ի՞նչ ազդակների պետք է ուշադրություն դարձնել։ Ինչպե՞ս հասկանալ, որ դա պարզապես «հոգնածություն» չէ, այլ ավելին։ Մենք դիտարկելու ենք ամենատարածված նշանները, որոնք մատնացույց են անում, որ ձեր հորմոնալ համակարգում ինչ-որ բան այն չէ։ Մի՛ անտեսեք դրանք։

Քրոնիկ հոգնածություն և էներգիայի պակաս

Սա ամենատարածված բողոքներից մեկն է։ Խոսքը ոչ թե այն հոգնածության մասին է, որը զգում եք երկար աշխատանքային օրվա կամ քիչ քնից հետո։ Խոսքը քրոնիկական, խորը հոգնածության մասին է, որը չի անցնում նույնիսկ լավ հանգստից հետո։ Արթնանում եք և արդեն հոգնած եք։ Ամբողջ օրը ձեզ թույլ եք զգում, դժվարությամբ եք կենտրոնանում։ Սա կարող է լինել վահանաձև գեղձի խնդիրների (հիպոթիրեոզ) կամ մակերիկամների հորմոնների (կորտիզոլ) անհավասարակշռության նշան։ Երբ մարդիկ այցելում են բժիշկների կամ հարազատների մոտ՝ այս խնդրով, շատերը նրանց հուշում են «հանգստանալ», «քնել»։ Սակայն իրական պատճառը կարող է շատ ավելի խորը լինել։

Քաշի փոփոխություններ առանց ակնհայտ պատճառի

Եթե դուք չեք փոխել ձեր սննդակարգը, չեք սկսել կամ դադարեցրել մարզվել, բայց քաշը կտրուկ ավելանում կամ նվազում է, սա լուրջ ազդակ է։ Քաշի անբացատրելի ավելացումը հաճախ կապված է լեպտինի դիմադրողականության, ինսուլինի խանգարումների կամ վահանաձև գեղձի գործունեության անկման հետ։ Հակառակը՝ քաշի կտրուկ կորուստը կարող է վկայել հիպերթիրեոզի կամ այլ էնդոկրին խնդիրների մասին։ Շատերը սկսում են դիետաներ փորձել, բայց եթե հիմքում հորմոնալ խնդիր է, ապա դա միայն ժամանակավոր լուծում կլինի, կամ ընդհանրապես արդյունք չի տա։

Տրամադրության փոփոխություններ, անհանգստություն, դեպրեսիա

Անվերահսկելի տրամադրության տատանումներ, անընդհատ տխրություն, անհանգստություն, կամ ընդհակառակը՝ անբնական գրգռվածություն։ Սա նյարդային համակարգի խնդիր չէ, այլ հաճախ հորմոնալ անհավասարակշռության արդյունք։ Էստրոգենը, պրոգեստերոնը, թիրեոիդ հորմոնները և կորտիզոլը մեծ ազդեցություն ունեն մեր ուղեղի քիմիայի վրա։ Հորմոնալ դիսբալանսը կարող է սրել դեպրեսիվ վիճակները կամ առաջացնել անբացատրելի անհանգստություն։ Մեր իրականության մեջ շատերն անմիջապես փորձում են դիմել հանգստացնող դեղամիջոցների, կամ մտածում են, որ «պարզապես նյարդային են», սակայն նախ պետք է բացառել ֆիզիկական պատճառները։

Մաշկի և մազերի փոփոխություններ

• Մաշկի չորություն կամ յուղոտություն, որը չի անցնում սովորական խնամքից հետո։
• Պզուկներ, որոնք հայտնվում են մեծահասակ տարիքում կամ սրվում են։
• Մազաթափություն, հատկապես ոչ բնորոշ հատվածներում (օրինակ՝ հոնքերի արտաքին մասի բարակացում)։
• Ավելորդ մազածածկույթ կանանց մոտ (հիրսուտիզմ), որը հայտնվում է դեմքին, կրծքավանդակին կամ մեջքին։

Այս բոլոր փոփոխությունները կարող են վկայել անդրոգենների, էստրոգենների կամ վահանաձև գեղձի հորմոնների անհավասարակշռության մասին։

Քնի խանգարումներ

Անքնություն, դժվարություն քնելու կամ քունը պահպանելու հետ։ Կամ, ընդհակառակը՝ անբնական ուժեղ քնկոտություն ցերեկվա ընթացքում։ Մելատոնինը՝ քնի հորմոնը, անմիջականորեն կապված է մեր օրգանիզմի ընդհանուր հորմոնալ հավասարակշռության հետ։ Բացի այդ, կորտիզոլի, թիրեոիդ հորմոնների և էստրոգենի անհավասարակշռությունը կարող է լրջորեն խաթարել քնի ռիթմերը։

Դաշտանային ցիկլի խանգարումներ (կանանց մոտ)

Կանանց համար դաշտանային ցիկլի ցանկացած անկանոնություն՝ ցիկլի երկարության, ինտենսիվության կամ ցավի փոփոխությունները՝ լուրջ ազդակներ են։ Դրանք կարող են վկայել ձվարանների, վահանաձև գեղձի կամ մակերիկամների հորմոնների խնդիրների մասին։ Շատերը կարծում են, որ «այդպես էլ պետք է լինի» կամ «կանանց մոտ միշտ էլ լինում են նման բաներ»։ Սակայն անկանոն ցիկլը կարող է լինել պոլիկիստոզային ձվարանների համախտանիշի (ՊՁՀ) կամ այլ էնդոկրին խնդիրների նշան, որոնք անպայման պետք է շտկվեն։

Լիբիդոյի փոփոխություններ

Սեռական ցանկության անկումը կամ անբացատրելի ավելացումը կարող է հորմոնալ դիսբալանսի նշան լինել, ինչպես կանանց, այնպես էլ տղամարդկանց մոտ։ Էստրոգենի, պրոգեստերոնի, տեստոստերոնի և թիրեոիդ հորմոնները անմիջականորեն ազդում են սեռական ֆունկցիայի վրա։ Մի՛ ամաչեք խոսել այս մասին։

Մարսողության խնդիրներ

Քրոնիկ փորկապություն, լուծ կամ այլ մարսողական խանգարումներ, որոնք չեն բացատրվում սննդակարգով։ Շատերը հավատում են, որ սա «պարզապես իրենց օրգանիզմի առանձնահատկությունն է», բայց հորմոնները, հատկապես վահանաձև գեղձի հորմոնները, մեծ դեր ունեն մարսողական համակարգի կարգավորման գործում։

Ջերմաստիճանի նկատմամբ զգայունություն

Անընդհատ սառելու կամ տաք զգալու զգացում, որը չի համապատասխանում շրջակա միջավայրի ջերմաստիճանին։ Սա հաճախ վահանաձև գեղձի խնդիրների նշան է, քանի որ այն կարգավորում է մեր մարմնի նյութափոխանակությունը և ջերմաստիճանը։

Ի՞նչ անել այս ազդակների դեպքում

Արցախյան պատերազմներից և հետպատերազմական շրջանից հետո, ինչպես նաև սոցիալական և տնտեսական խնդիրների պատճառով, մեր հասարակության մեջ սթրեսի մակարդակը զգալիորեն բարձրացել է։ Սա անմիջականորեն ազդում է հորմոնալ համակարգի վրա։ Ցավոք, շատերը դիմում են բժշկի միայն այն ժամանակ, երբ խնդիրն արդեն լրջացել է, կամ էլ փորձում են «բուժվել» հարևանուհու խորհուրդներով կամ ինտերնետի «ժողովրդական բուժումներով»։ Սա սխալ ճանապարհ է։

Եթե դուք ունեք այս ախտանիշներից մի քանիսը, և դրանք ձեզ անհանգստացնում են, մի սպասեք, մինչև ամեն ինչ վատանա։ Մի՛ անտեսեք ձեր մարմնի ազդակները։ Սա ոչ թե թուլություն է, այլ պատասխանատվություն ձեր առողջության հանդեպ։ Մասնագետի այցը ոչինչ չի պարտադրում, բայց կարող է բացահայտել շատ բաներ և օգնել կանխել լուրջ բարդությունները։

Ի՞նչ սպասել էնդոկրինոլոգի այցից

Բժիշկը կհարցնի ձեր բողոքների, կյանքի ոճի, սննդակարգի, քրոնիկ հիվանդությունների և ընտանեկան անամնեզի մասին։ Կկատարվի ընդհանուր զննում։ Հնարավոր է, որ անհրաժեշտ լինեն արյան թեստեր՝ հորմոնների մակարդակը որոշելու համար։ Դրանք կարող են ներառել վահանաձև գեղձի հորմոններ, սեռական հորմոններ, կորտիզոլ և այլն։ Երբեմն նաև անհրաժեշտ են լինում ուլտրաձայնային հետազոտություններ (օրինակ՝ վահանաձև գեղձի)։ Մի՛ վախեցեք թեստերից։ Դրանք ձեր առողջության մասին ամենաճշգրիտ տեղեկատվությունն են տալիս։

Հորմոնալ խանգարումները բուժելի են։ Ժամանակին ախտորոշումը և ճիշտ բուժումը կարող են զգալիորեն բարելավել ձեր կյանքի որակը, վերադարձնել էներգիան, կարգավորել քաշը և տրամադրությունը։ Մի մտածեք, թե «ինքն իրեն կանցնի»։ Որքան շուտ սկսվի բուժումը, այնքան հեշտ և արդյունավետ կլինի այն։

Եթե դուք ճանաչեցիք ձեզ այս ախտանիշներից որևէ մեկի մեջ, կամ պարզապես ցանկանում եք համոզվել, որ ամեն ինչ կարգին է, ապա մի՛ հետաձգեք։

Գրանցվեք էնդոկրինոլոգի մոտ։