Երբ են նշանակում ՄՌՏ գլխուղեղի

Գլխացավը, գլխապտույտը, տեսողության կամ հիշողության հետ կապված խնդիրները շատերին են ծանոթ: Եվ գրեթե բոլորը փորձում են դրանք անտեսել, մինչև որ անտեսելն այլևս հնարավոր չէ: Սա սխալ մոտեցում է։ Երբ խոսքը գնում է գլխուղեղի մասին, պետք է լինել չափազանց զգույշ։ «Կանցնի», «հոգնածությունից է», «մեր տատը բուժում էր խոտաբույսերով»՝ այս արտահայտությունները լսում եմ գրեթե ամեն օր։ Բայց կան դեպքեր, երբ գանգատները պահանջում են շատ ավելի լուրջ մոտեցում, քան պարզապես ցավազրկող կամ թեյ խմելը։ Եվ այդ դեպքերում լուծումներից մեկը, հաճախ՝ ամենաճիշտը, դառնում է գլխուղեղի ՄՌՏ-ն։ Սա ոչ թե քմահաճույք է, այլ անհրաժեշտություն՝ հստակ նյարդաբանական ախտորոշում ստանալու համար։

Անկախ նրանից, թե դուք որքան վախենում եք հետազոտություններից կամ որքան շատ եք սիրում ինքնաբուժությունը, կան հստակ ցուցումներ, երբ այլևս չի կարելի ձգձգել։ Այսօր կխոսենք այն մասին, թե կոնկրետ որ դեպքերում է ՄՌՏ-ն դառնում անխուսափելի և ինչու չպետք է վախենալ դրանից։

Ի՞նչ է ՄՌՏ-ն և ինչու է այն այդքան կարևոր գլխուղեղի համար

Եկեք սկսենք ամենապարզից։ ՄՌՏ-ն մագնիսառեզոնանսային տոմոգրաֆիա է։ Այն ռենտգեն չէ, ճառագայթում չկա։ Սարքը օգտագործում է մագնիսական դաշտ և ռադիոալիքներ՝ մեր մարմնի, մասնավորապես գլխուղեղի, մանրամասն պատկերները ստանալու համար։ Ի տարբերություն սովորական ռենտգենի կամ նույնիսկ համակարգչային տոմոգրաֆիայի (ԿՏ), ՄՌՏ-ն ցույց է տալիս փափուկ հյուսվածքները՝ ուղեղը, նյարդերը, արյունատար անոթները՝ մինչև ամենափոքր մանրամասները։ Սա նշանակում է, որ այն կարող է տեսնել այնպիսի խնդիրներ, որոնք այլ հետազոտություններով պարզապես անտեսանելի կմնային։

Գլխուղեղի համար սա կրիտիկական է։ Ուղեղը բարդ և նուրբ օրգան է։ Ցանկացած աննշան փոփոխություն կամ խնդիր կարող է լուրջ հետևանքներ ունենալ։ Հենց այստեղ էլ ՄՌՏ-ն դառնում մեր հիմնական գործիքը՝ հիվանդությունը հայտնաբերելու և ճիշտ նյարդաբանական ախտորոշում կատարելու համար։ Այն թույլ է տալիս տեսնել ուռուցքները, բորբոքումները, ինսուլտի հետքերը, արյունազեղումները, սկլերոզի օջախները, անոթների խնդիրները և շատ ավելին, հաճախ դեռևս վաղ փուլում, երբ բուժումն ամենաարդյունավետն է։

Երբ պետք է մտածել գլխուղեղի ՄՌՏ-ի մասին. Ամենատարածված ցուցումները

Հիմա անդրադառնանք այն կոնկրետ իրավիճակներին, երբ դուք կամ ձեր հարազատները պետք է լուրջ մտածեն նյարդաբանի դիմելու և գլխուղեղի ՄՌՏ անցնելու մասին։ Սրանք այն ախտանիշներն են, որոնք չի կարելի անտեսել։

• Անընդհատ կամ սուր գլխացավեր, որոնք չեն անցնում:

  Գլխացավը հազվադեպ չէ։ Շատերն են դրանից տառապում։ Բայց եթե ձեր գլխացավը դարձել է մշտական, ուժեղացել է, կամ նախկինում եղած գլխացավը փոխել է իր բնույթը (օրինակ՝ դարձել է ավելի սուր, տեղային, կամ նոր ախտանիշներ են ավելացել), ապա պետք է զգուշանալ։ Հատկապես, եթե գլխացավին ուղեկցում են սրտխառնոց, փսխում, տեսողության խանգարում, թմրածություն կամ թուլություն մարմնի որևէ հատվածում։ Սա կարող է լինել ճնշման բարձրացման, ուռուցքի կամ այլ լուրջ խնդրի նշան։

• Հանկարծակի թուլություն կամ թմրածություն մարմնի մի կողմում:

  Եթե հանկարծ նկատում եք, որ ձեր ձեռքը կամ ոտքը թուլացել է, կամ մարմնի մի կողմը թմրել է, դա կարող է լինել ինսուլտի կամ անցողիկ իշեմիկ հարձակման նշան։ Այս դեպքերում յուրաքանչյուր րոպե կարևոր է։ ՄՌՏ-ն թույլ կտա արագ գնահատել վիճակը և ժամանակին միջոցներ ձեռնարկել։

• Խոսքի կամ տեսողության հանկարծակի խանգարումներ:

  Դժվարություն եք զգում խոսելիս, խոսքը դարձել է անհասկանալի կամ չեք կարողանում ճիշտ բառեր գտնել։ Կամ հանկարծակի մշուշվել է տեսողությունը, կրկնապատկվում է կամ տեսադաշտի մի մասն է անհետացել։ Այս ախտանիշները անմիջապես ՄՌՏ-ի կարիք ունեն։

• Գլխապտույտ, հավասարակշռության կորուստ, քայլքի խանգարում:

  Եթե հաճախ եք զգում գլխապտույտ, հատկապես առանց ակնհայտ պատճառի, կորցնում եք հավասարակշռությունը կամ ձեր քայլվածքը դարձել է անկայուն, սա կարող է ուղեղիկի կամ նյարդային համակարգի այլ հատվածի խնդրի նշան լինել։ ՄՌՏ-ն կօգնի պարզել պատճառը։

• Էպիլեպտիկ նոպաներ կամ անբացատրելի կորուստներ:

  Եթե նախկինում երբեք չեք ունեցել նոպաներ, և հանկարծակի դրանք սկսել են կրկնվել, կամ եթե կորցնում եք գիտակցությունը առանց ակնհայտ պատճառի, ՄՌՏ-ն պարտադիր է։ Այն կարող է հայտնաբերել ուղեղում այն փոփոխությունները, որոնք առաջացնում են նման նոպաներ։

• Հիշողության կտրուկ վատթարացում կամ մտածողության խանգարումներ:

  Մոռացկոտությունը տարիքի հետ նորմալ է։ Բայց եթե ձեր կամ ձեր հարազատի հիշողությունը կտրուկ վատթարացել է, դժվարանում եք կողմնորոշվել տարածության կամ ժամանակի մեջ, դա կարող է լինել Ալցհեյմերի հիվանդության, դեմենցիայի կամ ուղեղի այլ խնդիրների նշան։ ՄՌՏ-ն կարող է օգնել բացառել կամ հաստատել որոշ պատճառներ։

• Գլխի վնասվածքներից հետո մնացած ախտանիշներ:

  Եթե գլխի վնասվածքից հետո շարունակում են պահպանվել գլխացավեր, գլխապտույտ կամ այլ նյարդաբանական ախտանիշներ, ապա պետք է հետազոտվել։ Նույնիսկ եթե առաջին հայացքից վնասվածքը լուրջ չի թվացել, հետագայում կարող են զարգանալ բարդություններ։

• Ուռուցքների, ցրված սկլերոզի կամ անոթային խնդիրների կասկած:

  Եթե նյարդաբանական զննումը կամ այլ հետազոտությունները (օրինակ՝ արյան անալիզները) հիմք են տալիս կասկածելու ուղեղի ուռուցքների, բազմակի սկլերոզի կամ գլխուղեղի անոթների հետ կապված խնդիրների (անևրիզմա, արյունատար անոթների նեղացում) առկայությանը, ապա ՄՌՏ-ն կդառնա հիմնական հետազոտությունը դրանք հայտնաբերելու համար։

Սրանք այն հիմնական ցուցումներն են, երբ ՄՌՏ գլխուղեղի հետազոտությունը դառնում է ոչ թե ցանկալի, այլ պարտադիր։ Մի՛ սպասեք, մինչև ախտանիշները կսրվեն: Հիշեք, որ շատ հիվանդությունների դեպքում վաղ ախտորոշումը բուժման հաջողության գրավականն է։

Ինչպես է անցկացվում ՄՌՏ-ն և ինչին պետք է պատրաստ լինել

Շատերն են վախենում ՄՌՏ-ից։ Հիմնականում՝ անհայտությունից։ Բայց իրականում դա բոլորովին սարսափելի չէ։ Ահա թե ինչ պետք է իմանալ։

1. Պատրաստվեք։ Մինչև ՄՌՏ անցնելը, դուք պետք է հանեք բոլոր մետաղական իրերը՝ զարդեր, ժամացույց, ականջօղեր, մազակալներ։ Եթե ունեք ներքին մետաղական իմպլանտներ (օրինակ՝ սրտի ռիթմավար, կոխլեար իմպլանտ), պետք է պարտադիր նախապես տեղեկացնել ձեր բժշկին կամ տոմոգրաֆիայի կենտրոնի անձնակազմին։ Որոշ իմպլանտների դեպքում ՄՌՏ-ն հակացուցված է։
2. Պատրաստ եղեք պառկել անշարժ։ Հետազոտությունը տևում է 20-ից 60 րոպե՝ կախված նրանից, թե ինչ է փնտրում բժիշկը։ Ամբողջ ընթացքում պետք է պառկած մնալ անշարժ՝ հատուկ սեղանի վրա, որը կմտնի տոմոգրաֆիայի մեջ։ Շատ կարևոր է չշարժվել, որպեսզի պատկերները հստակ լինեն։
3. Աղմուկը։ Սարքը բավականին աղմկում է։ Սա նորմալ է։ Ձեզ կառաջարկեն ականջակալներ կամ ականջի խցաններ։ Եթե փակ տարածությունից եք վախենում (կլաուստրոֆոբիա), դա ևս պետք է նախապես քննարկել բժշկի հետ։ Հնարավոր է, որ անհրաժեշտ լինի թեթև հանգստացնող միջոց։
4. Կոնտրաստային նյութ։ Որոշ դեպքերում, հատկապես ուռուցքներ կամ բորբոքային պրոցեսներ որոնելիս, բժիշկը կարող է նշանակել ՄՌՏ կոնտրաստային նյութի ներարկումով։ Այդ նյութը օգնում է ավելի լավ տեսնել որոշակի փոփոխություններ։

Հիշեք, որ ՄՌՏ-ն ամբողջովին անվտանգ է ձեր առողջության համար, քանի որ այն չի օգտագործում իոնացնող ճառագայթում։ Սա ոչ թե վտանգ է, այլ հնարավորություն՝ ձեր առողջությունը պաշտպանելու համար։

Իրավիճակը Հայաստանում. Ինչու է կարևոր ժամանակին դիմել բժշկի

Մեր մոտ շատերը սովոր են հիվանդությունը հասցնել մինչև վերջին փուլը, նոր դիմել բժշկի։ «Կանցնի», «այսքան ժամանակ էլ է ցավացել, էլի կանցնի» մտածելակերպը խանգարում է ժամանակին ախտորոշել լուրջ խնդիրները։ Հատկապես, երբ խոսքը գնում է գլխուղեղի մասին։ Շատերն են վախենում պետական կլինիկաներում հերթերից կամ կարծում են, որ մասնավոր կենտրոններում չափազանց թանկ է։ Բայց ձեր առողջությունը ամենաթանկն է։ Երբեմն մի քանի օրվա կամ շաբաթվա ձգձգումը կարող է ճակատագրական լինել։

Մեր կլինիկաներում առկա են ժամանակակից ՄՌՏ սարքեր։ Այո, երբեմն հերթեր լինում են, բայց սա լուծելի խնդիր է։ Պետք է պարզապես ժամանակին դիմել նյարդաբանի կամ ընտանեկան բժշկի, ով կգնահատի ձեր վիճակը և անհրաժեշտության դեպքում կտա ուղեգիր։ Մի՛ փորձեք ինքնուրույն որոշել, թե արդյոք ձեզ ՄՌՏ պետք է, թե ոչ։ Դա բժշկի պարտականությունն է։

Նյարդաբանական ախտորոշում. ՄՌՏ-ն որպես գործիք

ՄՌՏ-ն միայն նկար չէ։ Դա հզոր գործիք է նյարդաբանական ախտորոշում կատարելու համար։ Այն թույլ է տալիս բժշկին.

• Հստակ տեսնել ուղեղի կառուցվածքային փոփոխությունները։
• Հայտնաբերել ուռուցքներ, բորբոքումներ, դեմիելինացնող հիվանդություններ (օրինակ՝ ցրված սկլերոզ)։
• Գնահատել ինսուլտի հետևանքները կամ հայտնաբերել դրա վաղ նշանները։
• Ուսումնասիրել արյունատար անոթները՝ անևրիզմներ, արատներ կամ ստենոզներ հայտնաբերելու համար։
• Բացահայտել ուղեղի զարգացման բնածին արատները։

Առանց ՄՌՏ-ի, շատ դեպքերում, նյարդաբանը ստիպված կլիներ կռահել կամ օգտագործել պակաս ինֆորմատիվ մեթոդներ, ինչը կարող է հանգեցնել սխալ ախտորոշման կամ թանկարժեք ժամանակի կորստի։ Եվ սա այն դեպքն է, երբ «գուշակելը» թույլատրելի չէ։

Եզրակացություն

Գլխուղեղի ՄՌՏ-ն վտանգավոր ընթացակարգ չէ։ Դա ձեր առողջության հանդեպ պատասխանատու մոտեցում է։ Եթե դուք ունեք վերը նշված ախտանիշներից որևէ մեկը, կամ ձեր բժիշկը խորհուրդ է տվել ՄՌՏ անցնել, մի՛ ձգձգեք։ Մի՛ վախեցեք և մի՛ անտեսեք ձեր մարմնի ազդանշանները։ Ժամանակին կատարված հետազոտությունը կարող է կանխել լուրջ բարդություններ և ապահովել ձեր լիարժեք առողջությունը։

Եթե դեռ կասկածներ ունեք կամ պարզապես ցանկանում եք խորհրդակցել, դիմեք մասնագետի։ Սա այն դեպքն է, երբ ավելի լավ է ավելորդ անգամ հարցնել, քան հետո փոշմանել։

Ստացեք ուղեգիր ՄՌՏ: